Wat is leiderschap binnen organisaties? - Chapter 12

Wat is leiderschap?

Wat is leader emergence (opkomst van de leider)?

Leader emergence is het bestuderen van de kenmerken van individuen die leiders worden, het onderzoeken van de basis waarop ze werden gekozen, benoemd of gewoon geaccepteerd.

Dit verschilt van effectiviteit van leiderschap. Dat verwijst naar onderzoek naar welk gedrag van een aangewezen leider heeft geleid tot een resultaat dat gewaardeerd wordt door de werkgroep of organisatie.

In de meta-analyse van Judge kwam naar voren dat leader emergence positief gerelateerd is aan emotionele stabiliteit, extraversie, openheid ten opzichte van ervaring en consciëntieusheid.

Wat zijn destructieve leiders?

Destructieve leiders zijn leiders die niet geïnteresseerd zijn in het doen van ‘goed werk’ of in ieder geval het werk niet op een goede manier doen. Zulke leiders krijgen steeds meer aandacht van onderzoekers. Einarsen beschrijft de volgende vier soorten:

• Tiranniek. Zo’n soort leider accepteert wellicht de doelen van de organisatie wel, maar probeert deze doelen te halen het actief manipuleren en vernederen van werknemers onder hem of haar.

• Ontspoord. De ontspoorde leider gedraagt zich beledigend, maar hij of zij vertoont ook antiorganisatorisch gedrag.

• Ondersteunend-ontrouw. Zo’n leider toont begrip voor werknemers onder hem of haar, maar schendt de doelen van de organisatie door het bereiken van doelen te ondermijnen.

• Mishandelend toezicht. Dit is een niet-fysieke vorm van vijandigheid of agressie van managers tegen werknemers die rechtstreeks aan hen rapporteren.

Wat is een leider?

Een leider is iemand die invloed uitoefent op of probeert uit te oefenen op andere mensen. Het gedrag dat hierbij komt kijken kan leiderschap genoemd worden. Pogingen tot leiderschap zijn niet altijd succesvol. Bass maakte het volgende onderscheid:

• Poging tot leiderschap: persoon A accepteert het doel om van persoon B te veranderen en kan worden geobserveerd terwijl hij dit doet.

• Succesvol leiderschap: persoon B verandert zijn of haar gedrag als functie van de inspanning van persoon A.

• Effectief leiderschap: als een functie van de gedragsverandering van persoon B als gevolg van de inspanningen van persoon A, zal persoon B meer tevreden zijn, beter worden beloond en een doel hebben bereikt dat van wederzijds belang is voor persoon A en persoon B.

Wat is het verschil tussen leider ontwikkeling en de ontwikkeling van leiderschap?

Arbeids- en organisatiepsycholoog Day maakte een belangrijk onderscheid tussen leider ontwikkeling en de ontwikkeling van leiderschap. Leider ontwikkeling is een proces dat zich concentreert op het ontwikkelen, behouden of verbeteren van individuele eigenschappen van de leider. De ontwikkeling van leiderschap is een proces dat zich concentreert op de relatie van leider-volger en op de ontwikkeling van een omgeving waarin de leider relaties kan opbouwen die de organisatie verbetert.

Wat is het machtsmotief?

Het machtsmotief is het verlangen om controle te krijgen over macht die het resultaat is van mensen die leren dat het prettig is om controle uit te oefenen over anderen of de omgeving.

Belangrijk hier zijn:

• Inhibitie van activiteit: is een psychologische term die wordt gebruikt om een persoon te beschrijven die niet impulsief is.

• Behoefte aan aansluiting: behoefte aan goedkeuring of verbindingen met anderen.

Mensen die graag een leiderschapspositie willen bekleden hebben een hoog machtsmotief gecombineerd met een hoge mate van inhibitie van activiteit en een lage behoefte aan aansluiting.

Wat zijn de traditionele theorieën over leiderschap?

Wat zijn de ‘great man’ theorieën?

De ‘great man’ theorieën zijn leiderschapstheorieën die zijn ontwikkeld door historici die het leven van een gerespecteerde leider hebben onderzocht op aanwijzingen die tot de grootheid van die persoon leidden. Ze zijn vaak gericht op een stimulerende ervaring of een bewonderenswaardige eigenschap die een leider tot op zekere hoogte bezit.

Wat is de eigenschap benadering?

De eigenschap benadering is een leiderschapstheorie die probeerde aan te tonen dat leiders bepaalde kenmerken bezaten die niet-leiders niet hadden.

Wat is de machtsbenadering?

De machtsbenadering is een leiderschapstheorie die de soorten macht onderzoekt die door leiders worden uitgeoefend.

Volgens French en Raven bestaan er vijf verschillende vormen van macht:

• Macht via beloning. De mogelijkheid van een leider om gewaardeerde beloningen uit te keren.

• Dwingende macht. De mogelijkheid van een leider om straffen uit te delen.

• Legitieme macht. Het ‘recht’ van de leider om een ondergeschikte te beïnvloeden en de plicht van de ondergeschikte om dit te accepteren.

• Referentie macht. De identificatie van de ondergeschikte met de leider; de wens van de ondergeschikte om te zijn en te handelen zoals de leider.

• Macht via expertise. De kennis die een leider heeft op een bepaald gebied.

Wat is de gedragsbenadering?

De gedragsbenadering is een leiderschapstheorie die zich richtten op het soort gedrag van mensen in leiderschapsrollen en die twee hoofdtypen identificeerden:

• Overweging: omvat gedrag zoals wederzijds vertrouwen, respect en een bepaalde warmte en rapport tussen de leider en de groep. Deze dimensie benadrukte een bezorgdheid om de behoeften van de groepsleden.

• Structuur initiëren: omvat gedrag waarbij de leider groepsactiviteiten en zijn of haar relatie tot de groep organiseert en definieert. Deze dimensie benadrukte Deze dimensie benadrukte openlijke pogingen om organisatiedoelen te bereiken.

De gedragsbenadering begon bij onderzoekers aan de Ohio State University. De onderzoeken die zij gedaan hebben naar dit onderwerp worden ook wel de Ohio State University Studies genoemd. Hun benadering genereerde honderden onderzoeken, maar deze onderzoeken hadden geen consistente resultaten.

Rond dezelfde tijd deden onderzoekers aan de University of Michigan ook onderzoek naar leiderschap. Deze onderzoeken worden de University of Michigan studies genoemd. Deze onderzoekers richtten zich meer op de dynamiek van de interactie tussen leiders en groepen. Zij concludeerden dat de volgende activiteiten van de leider belangrijk zijn:

• Taakgericht gedrag. Gelijk aan structuur initiëren.

• Relatiegericht gedrag. Gelijk aan overweging.

• Participatief gedrag. Leider staat ondergeschikte meer participatie toe bij het maken van beslissingen en moedigt een manier van communiceren aan die twee kanten opgaat.

Wat is de contingentiebenadering?

De contingentiebenadering is een leiderschapstheorie voorgesteld om rekening te houden met de rol van de situatie bij het uitoefenen van leiderschap.

Een algemene ontdekking van de machts- en gedragsbenaderingen is dat elk succes of tactiek afhankelijk is van meerdere factoren of situaties. Om deze reden ontstond de contingentiebenadering.

Hersey en Blanchard beweerden dat het succes van verschillende leiderschapsbenaderingen voor een deel afhankelijk is van de volwassenheid van de ondergeschikten. Volwassenheid heeft twee verschillende facetten:

• Baan volwassenheid: verwijst naar de baangerelateerde vaardigheden en kennis van de ondergeschikte.

• Psychologische volwassenheid: verwijst naar het zelfvertrouwen en zelfrespect van de ondergeschikte.

Een ondergeschikte met een hoge mate van volwassenheid heeft zowel de vaardigheden als het zelfvertrouwen. Een ondergeschikte met een lage mate van volwassenheid heeft beide niet. Hersey en Blanchard beweerden dat structuur aanbrengen het beste zou werken bij ondergeschikten met een lage volwassenheid. Het structurerende gedrag van de leider kan minder worden naarmate de ondergeschikte volwassener wordt.

Wat zijn de voordelen van een participatief leiderschapsstijl?

Yukl identificeerde de volgende voordelen van een participatief leiderschapsstijl:

• Het helpt de ondergeschikten begrijpen welke omstandigheden nodig zijn bij het maken van een beslissing.

• Individuen identificeren zich beter met het besluit en werken harder om het te laten slagen.

• Deelname vereist dat de doelstellingen en plannen die nodig zijn om die doelstellingen te bereiken, duidelijk worden gemaakt aan de deelnemers.

• Het maakt mogelijke beloningen en straffen duidelijker, waardoor de motivatie toeneemt.

• Deelname is een normale, volwassen en bevredigende ervaring.

• Deelname leidt tot sociale druk op groepsleden om hun beslissing te accepteren.

• Het resulteert in verbeterde communicatie en effectievere conflictoplossing tussen leider en ondergeschikte.

• Het resulteert in betere beslissingen voor zover het talent en de vaardigheden van de groep worden aangeboord.

Wat zijn nieuwe benaderingen tot leiderschap?

Wat is de leider-lid uitwisseling?

De leider-lid uitwisseling is een leiderschapstheorie die suggereert dat leiders verschillende gedragingen aannemen met individuele ondergeschikten. Het specifieke gedragspatroon van de leider ontwikkelt zich in de loop van de tijd en hangt in grote mate af van de kwaliteit van de leider-ondergeschikte relatie.

Deze theorie was ontwikkeld door Dansereau, Graen en Haga en zij stelden ook voor dat ondergeschikten in twee verschillende groepen vallen:

• In-group leden: mensen die een relatie hebben met hun leider van een hoge kwaliteit en een hoge speelruimte hebben voor onderhandeling over hun werkrollen.

• Out-group leden: mensen die een relatie hebben met hun leider van een lage kwaliteit en weinig speelruimte hebben voor onderhandeling over hun werkrollen.

Wat is transformationeel leiderschap?

Transformationeel leiderschap is een leiderschapstheorie die het gedrag beschrijft van inspirerende politieke leiders die hun volgers transformeren door een beroep te doen op nobelere motieven zoals gerechtigheid.

Het tegenovergestelde van transformationeel leiderschap is volgens Burns transactionele leiderschap. Dit is leiderschap waarbij leiders volgers laten zien hoe ze hun persoonlijke doelen kunnen bereiken door een bepaald gedragspatroon aan te nemen. De leider ontwikkelt sociale contracten met volgers waarin bepaald gedrag wordt beloond.

Bass en Avolio beweren dat transformationele leiders over het algemeen gebruik maken van één van de vier algemene strategieën:

• Geïdealiseerde invloed: leiders tonen overtuiging, benadrukken vertrouwen, nemen stelling in moeilijke kwesties, benadrukken het belang van toewijding en doel, en zijn zich bewust van de ethische consequenties van hun beslissingen.

• Inspirerende motivatie: leiders verwoorden een aansprekende visie op de toekomst, dagen volgers met hoge standaarden uit, praten optimistisch met enthousiasme en geven aanmoediging en betekenis voor wat er moet gebeuren.

• Intellectuele stimulatie: leiders trekken oude aannames, waarden en overtuigingen in twijfel. Ze stimuleren nieuwe manieren om dingen te doen en moedigen het uiten van ideeën en redenen aan.

• Individuele afweging: leiders gaan als individuen met anderen om. Ze houden rekening met individuele behoeften, mogelijkheden en ambities. Ze luisteren aandachtig en adviseren, coachen en geven les.

Bass en Avolio komen ook met de full-range theory of leadership. Dat is een hiërarchisch model dat varieert van laissez-faire leiderschap via transactionele leiderschap tot transformationeel leiderschap. Laissez-faire leiderschap verwijst naar leiders die hun volgers weinig begeleiding bieden. Het is het laagste niveau van leiderschap geïdentificeerd door Bass. Hij zette het af tegen transactionele leiderschap en transformationeel leiderschap.

Wat is authentiek leiderschap?

Authentiek leiderschap is een vorm van leiderschap dat dat de echtheid en integriteit van de leider benadrukt. Het gaat meestal gepaard met een levensverhaal.

Wat is een charismatische leider?

Een charismatische leider heeft volgers die emotioneel aan hem of haar gehecht zijn, die nooit de overtuigingen of acties van de leider in twijfel trekken, en zij zien zichzelf als een integraal onderdeel van het bereiken van de doelen van de leider. Charisma is een persoonlijke eigenschap van een leider die volgers hypnotiseert en dwingt om zich met de leider te identificeren en de leider na te doen.

Charismatische leiderschapstheorie is een benadering van leiderschapstheorie met veel verschillende versies van het idee dat charisma verband houdt met leiderschap. In één versie nemen volgers charismatische kenmerken in een individu waar en accepteren die persoon als leider. In een andere versie dragen bepaald leidersgedrag bij aan een charismatische uitstraling.

Wat zijn uitdagingen binnen het onderzoek naar leiderschap?

Waar moeten theorieën over leiderschap tegenwoordig rekening mee houden?

In de afgelopen twintig jaar is er veel veranderd op het werk. De volgende veranderingen zijn belangrijk om mee te nemen in onderzoek naar leiderschap:

• Kennisgerichte organisaties.

• Teams. Tegenwoordig wordt er veel gewerkt met teams in plaats van één leider met volgers. Van belang hier zijn ook de virtuele teams.

• Telewerken.

• Tijdelijke werkers.

• Onduidelijke grenzen met betrekking tot het werk.

Wat is wereldwijd leiderschap en effectiviteit van organisatiegedrag?

Wereldwijd leiderschap en effectiviteit van organisatiegedrag (global leadership and organizational behavior effectiveness. is een grootschalige interculturele studie van leiderschap door 170 sociale wetenschappers en managementonderzoekers in meer dan 60 landen.

Aan de hand van deze onderzoeken identificeerde Den Hartog een aantal eigenschappen van leiders die universeel geaccepteerd werden en een aantal eigenschappen die universeel afgewezen werden. De geaccepteerde eigenschappen passen perfect bij de concepten van transformationeel en charismatische leiderschap. Daarentegen zouden de universeel afgewezen eigenschappen nooit worden gezien als eigenschappen van een transformationele of charismatische leider.

Verder ontdekte hij dat sommige eigenschappen acceptabelere waren in sommige culturen dan in andere culturen.