HC38. Zwelling in de hals

Algemene informatie

• Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
  • In dit klinische verdiepingscollege worden verschillende oorzaken van zwellingen in de hals besproken
• Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
  • Alle onderwerpen in dit college worden ook behandeld in de literatuur
• Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
  • Er zijn geen recente ontwikkelingen in het vakgebied besproken
• Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
  • Er zijn geen opmerkingen gemaakt over het tentamen
• Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
  • Er zijn geen potentiële tentamenvragen besproken

Differentiaal diagnose

Het meest voorkomend probleem van ouderen die bij de KNO-arts komen is ouderdomsslechthorendheid. Echter bestaan er nog vele andere aandoeningen op dit gebied, zoals zwellingen in de hals. Als de aard van de zwelling in het hoofd-halsgebied bekend is, is de (chirurgische) behandeling betrekkelijk eenvoudig. Echter hebben zwellingen in de hals een uitgebreide differentiaal diagnose. Deze differentiaal diagnose moet op effectieve wijze worden beperkt. Zo wordt onjuiste en onnodige chirurgie vermeden.

Wat kan de aard van een ziekte zijn?

Zwellingen in de hals komen veel voor en kunnen veel oorzaken hebben. Daarom is het niet eenvoudig om een diagnose van de oorzaak van de zwelling te stellen. Zwellingen in de hals kunnen op meerdere gebieden ontstaan:

• Lymfeklieren → het belangrijkste deel van het lymfedrainagesysteem is in de hals gelokaliseerd
  • Veel zwellingen ontstaan door ontstoken lymfeknopen
    • Genetische herkomst → mediane en laterale halscysten en fistels
    • Schildklier
      • Deze zwellingen liggen lager en centraler
      • Deze zwellingen zijn verbonden aan de larynx → gaan bij het slikken op en neer
    • Veel tumoren ontstaan in lymfeknopen/klieren → non-hodgkinsyndroom
    • Lymphadenitis colli
    • Mycobacterium
    • Ziekte van Pfeiffer

Oorzaken:

Een zwelling kan verschillende oorzaken hebben:

• Neoplasma: abnormale weefselgroei/-gezwel
  • Tumor glandula submandibularis: een tumor in de speekselklieren
• Opgezet orgaan: hypertrofie, stuwing, (chronische) ontsteking
• Cyste
  • Laterale halscyste: een aangeboren afwijking
    • Ontstaat doordat een deel van de kieuwzak in het weefsel achterblijft → slijmproductie
• Bloeding
• Sialodenose: speekselkliervergroting
• Lipoom: vetgezwel
• Sarcoom: kwaadaardige wekedelen tumor
  • Niet scherp begrensd → gaat buiten zijn randjes
• Vals aneurysma spurium
  • Bij een vals aneurysma is er een plaatselijke verzwakking van de buitenste laag van een slagader → uitstulping van de binnenste lagen van het bloedvat
• Schwannoom: tumor in de zenuwschede
  • Zeldzaam
  • Ontstaat in de Schwanncellen
• Paraganglion carotisbifurcatie: tumor die uitgaat van een klein orgaan: carotis lichaampje
  • Ligt in de bifurcatie van de carotis
  • Verantwoordelijk voor zuurstof- en bloeddrukregulatie

Verdeling van lymfeklieren

De lymfeklieren worden verdeeld in 6 regio’s:

• Regio I: submentale en submandibulaire lymfeklieren
• Regio II: hoog jugulaire klieren
• Regio III: middelste jugulaire klieren
• Regio IV: laag jugulaire klieren
• Regio V: klieren in de trapezius sternocleidomastoïdeus (achterste halsdriehoek)
• Regio VI: pre- en paratracheale lymfeklieren

Deze indeling is tot stand gekomen tijdens de ontwikkeling van halsklierdissectie bij uitzaaiingen (metastasen) in de lymfeklieren. Vroeger (1888 tot 1963) werd dan bij een hoofd-halsoperatie alles weggehaald. Later werd dit aangepast: gemodificeerd radicaal → alle structuren die konden blijven werden gespaard. Nog later werden alleen de lymfeklieren zelf weggehaald. Na 1990 wordt er selectief behandeld: indien mogelijk worden sommige lymfeklieren ook bespaard.

Opereren met anatomische herkenningspunten:

• Speekselklier: glandula submandibularis
• Kaakrand
• Palpatie
  • Bij 2 vingers onder de kaakrand zit je altijd caudaal van de ramus mandibularis → hierdoor wordt deze zenuw niet weggeknipt
    • Als deze zenuw wel wordt weggeknipt, verdwijnt het gevoel in de tong en de mond
• Spiercontouren
  • De operatie moet mediaal van de musculus mylohyoideus plaatsvinden → hierdoor wordt de nervus lingualis bespaard
• Verwacht verloop van de nervus facialis