Hoe nemen mensen anderen waar? - Chapter 5

Hoe ontstaan eerste indrukken?

Persoonsperceptie is de manier waarop mensen anderen waarnemen gebaseerd op hun eerste indruk en interpretaties van hun gedrag daarna. Deze veronderstellingen kunnen gebaseerd zijn op stereotypen en zijn daarom niet altijd juist.

Hoe communiceren mensen non-verbaal?

Non-verbale communicatie is de manier waarop mensen informatie naar elkaar signaleren door het gebruik van lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen en intonatie. Dit kan een toevoeging zijn op de verbale communicatie zoals praten of het kan een manier van communiceren op zichzelf zijn.

De universaliteitshypothese stelt dat non-verbale gezichtsuitdrukkingen universeel zijn, ongeacht van cultuur. Dit is aangetoond door onderzoekers die de gezichtsuitdrukkingen van blinde mensen onderzochten. Zij uitten hun emoties op dezelfde manier als mensen die wel kunnen zien. Dit laat dus zien dat gezichtsuitdrukkingen niet aangeleerd zijn.

Mensen kunnen ook hun gezichtsuitdrukkingen veranderen zonder die emotie te voelen. Op deze manier kunnen mensen anderen misleiden met non-verbale communicatie. De Duchenne-glimlach is een oprechte lach, heel anders dan een opgezette, neppe lach. De duping delight is een gezichtsuitdrukking die mensen laten zien als ze denken dat ze weg zijn gekomen met een leugen. Als anderen deze uitdrukking echter herkennen, is hij niet meer effectief. Een micro-expressie is een onvrijwillig ogenblik van emotionele eerlijkheid die mensen soms tonen zonder dat ze het willen of dat ze zich er bewust van zijn.

Een cultureme is een cultuurspecifiek symbool dat een algemeen gedeeld idee of sociale impressies communiceert. Dit kunnen bijvoorbeeld inside jokes of religieuze symbolen zijn. De betekenis van een cultureme kan door de tijd heen veranderen.

Hoe kunnen eerste indrukken verwachtingen creëren?

Eerste indrukken zijn snel en makkelijk gemaakt, maar het effect dat ze hebben kan veel langer duren. Een van deze effecten is het halo-effect. Dit effect ontstaat als de gehele sociale indruk van een persoon gebaseerd is op één positieve eigenschap. Deze centrale eigenschap – een grote eigenschap van iemand die zorgt voor een uniforme indruk van de hele persoon – zorgt er vaak voor dat iemand beter of mooier lijkt dan hij in daadwerkelijkheid is. Halo-effecten worden daarom ook vaak ingezet in reclames.

Vergelijkbaar met het halo-effect is het 'wat mooi is, is goed' effect. De naam zelf legt het effect eigenlijk al uit. Fysieke aantrekkelijkheid kan er dus voor zorgen dat iemand ook in andere aspecten van zijn leven gezien wordt als beter.

Hoe zorgen verwachtingen voor self-fulfilling prophecies?

Een self-fulfilling prophecy ontstaat wanneer verwachtingen zichzelf waar maken door de verandering in iemands gedrag op basis van die verwachting en hoe anderen daar weer op reageren. In dit geval bepalen de verwachtingen de gevolgen. Volgens recent onderzoek zijn self-fulfilling prophecies ook zichtbaar in het onderwijs waarbij leraren sommige leerlingen voortrekken. Doordat deze kinderen meer aandacht krijgen, zullen zij dus ook beter gaan presteren. Andere voorbeelden zijn de opvoeding van kinderen en prestaties in professionele sporten. Gelukkig neemt het effect van self-fulfilling prophecies af over de tijd en heeft het vaak maar een kleine invloed vergeleken met alle andere factoren die een rol kunnen spelen.

Hoe verklaren mensen het gedrag van anderen?

Hoe mensen mental shortcuts gebruiken om keuzes te maken, gebruiken zij ook mental shortcuts om conclusies te trekken over de manier waarop anderen zich op een gedragen.

Wat is de attributietheorie?

Het idee dat mensen het gedrag van anderen proberen te begrijpen door middel van verklaringen uit gezond verstand wordt de attributietheorie genoemd. Een attributie is de gok voor de oorzaak van andermans gedrag. Er zijn twee soorten attributies. Interne attributies zijn dispositionele, binnen-een-persoon verklaringen. Ze zijn onder iemand zijn controle en zijn bewuste keuzes. De andere soort zijn externe attributies. Deze attributies zijn situatie-afhankelijk, buiten-de-persoon verklaringen. Deze attributies liggen buiten iemand zijn controle over de situatie. Weiner bedacht drie stadia waarin attributies voor andermans gedrag ontstaan:

1. We observeren andermans gedrag.
2. We gaan ervan uit dat ze zich zo gedragen omdat ze het zo bedoelden.
3. Als het lijkt alsof iemand geforceerd werd om zich op een bepaalde manier te gedragen is de attributie extern. Echter, als het lijkt alsof iemand zich vrijwillig zo heeft gedragen is de attributie intern. 

Dus mensen geloven vaak dat successen het gevolg zijn van hun eigen kunnen (intern) en hun mislukkingen door externe factoren. De just-world hypothese is het idee dat mensen graag willen geloven in een eerlijke wereld waarin iedereen krijgt wat hij verdient, wat kan leiden tot incorrecte interne attributies voor andermans gedrag. Dit idee kan mensen geruststellen, omdat ze het gevoel hebben in een systematisch geordende wereld te leven. Het kan ook helpen om mensen beschermd te laten voelen tegen gevaar, omdat ze geloven dat ze goede mensen zijn en dat hen daarom niks slechts kan overkomen.

Het geloven in een eerlijke wereld wordt vaak geassocieerd met de locus van controle. Dit is het geloof dat mensen controle hebben over hun eigen toekomst – de interne locus – of dat de toekomst overgelaten is aan het lot. Mensen met een externe locus van controle geloven dat de toekomst niet in hun eigen handen ligt, maar dat het bepaald wordt door het lot, geluk of door een hogere macht.

Kelley kwam met een driedelig model dat mensen gebruiken als ze proberen te begrijpen waarom iets gebeurd is. Dit wordt het covariatie model van attributie genoemd. In elke situatie is er één acteur, degene die de actie uitvoert, en één doel, de ontvanger van de actie. Er zijn drie delen in het model om erachter te komen waarom iets gebeurt:

• Overeenstemming: deze dimensie verwijst naar de vraag of mensen de neiging hebben om op dezelfde manier te handelen ten opzichte van een doelpersoon.
• Consistentie: deze dimensie verwijst naar de vraag of een acteur in een situatie de neiging heeft om zich tegenover iedereen hetzelfde te gedragen.
• Onderscheidend vermogen: deze dimensie verwijst naar iets unieks aan een situatie dat het gedrag van de acteur ten opzichte van het doelwit verklaart.

Waarom schatten mensen elkaar verkeerd in?

Wat is de impact van mentale fouten?

De fundamentele attributiefout is de neiging om de invloed van persoonlijkheid te overschatten en de kracht van de situatie te onderschatten bij het toeschrijven van andermans gedrag. Deze neiging is diep geworteld in het menselijk oorzakelijk redeneren. Het laat zien dat mensen aannemen dat het gedrag van anderen weerspiegelt wie ze zijn, terwijl ze vergeten rekening te houden met de situatie.

Het acteur-waarnemer vooroordeel is een ander vooroordeel. Bij deze bias wordt aan persoonlijkheid gedacht bij het uitleggen van het gedrag van andere mensen. Bij het eigen gedrag wordt echter juist gekeken naar de omstandigheden en dus niet naar persoonlijkheid. Het is gemakkelijker om de fouten van andere mensen toe te schrijven aan hun persoonlijkheid en eigen fouten aan externe oorzaken. Op deze manier voel je je beter over jezelf. Bovendien leiden verschillende culturele veronderstellingen ook tot verschillende verklaringen. Dit kan leiden tot misverstanden tussen culturen en soms zelfs binnen culturen met dezelfde taal.

Hoe kunnen onjuiste overeenstemmingen leiden tot self-serving attributies?

Self-serving attributies worden door mensen gemaakt om hun zelfrespect te behouden, zodat ze hun persoonlijke belangen kunnen beschermen. Voor dit onderwerp zijn er ook enkele vooroordelen:

• Het valse consensuseffect is de overschatting van hoeveel andere mensen dezelfde waarden, percepties en overtuigingen delen. In de ontwikkelingspsychologie staat dit fenomeen bekend als egocentrisme. Gerelateerd hieraan is het werkelijk valse consensuseffect. Dit is de overschatting dat anderen jouw overtuigingen delen, zelfs nadat je objectieve statistische informatie hebt gekregen die deze overtuiging tegenspreekt.

• De false uniqueness bias is de overtuiging dat mensen unieker zijn dan anderen als het gaat om positieve, sociaal wenselijke eigenschappen.

Soms kunnen deze self-serving vooroordelen grappig en onschuldig zijn, maar in complexe situaties kunnen ze leiden tot verkeerde en mogelijk schadelijke conclusies.