Hoorcollege 4
Bias: systematische vertekening die een objectieve interpretatie van de realiteit in de weg staat. Vooroordeel of vooringenomenheid die de perceptie kleurt
Mens (persoonlijke biases): staan ons als mens/psycholoog/onderzoeker in de weg om objectief waar te nemen
Methode (bias in tests en methode): hebben invloed op de middelen waarmee we iets objectief willen meten
Systeem (systematische biases) beïnvloeden de invloed van het wetenschapssysteem
Persoonlijke bias: er is subjectiviteit in je individuele waarneming van de wereld doordat wij verschillen in emotionele staat, ervaringen, omgevingen, taal, begrip
Confirmation bias: je gaat op zoek naar feiten en bewijs die bevestigen waar jij gelooft. Hierbij negeer je dus informatie die hier niet bij past
Hindsight bias: achteraf schat je de kans groter in dan voorheen. Bvb ik denk dat Tina Turner live goed is en achteraf concert zeggen ja ik wist zeker dat ze live goed is.
Bias blind spot: je denkt dat jezelf minder vatbaar bent voor persoonlijke biases dan anderen
Halo/horn effect
Overconfidence
Representativiteits
Attributie
Availibility
Nut van biases
Zijn mentale shortcuts bij probleemoplossen
Helpt met het vormen van een coherentie werkelijkheid die cognitief minder belastend is
Is een snel beslissysteem en dus handig als er gevaar dreigt, maar wel slecht in kansen
Verschillende punten waarop een vertekening kan ontstaan in wetenschappelijk onderzoek
(on)bewust belang van de onderzoeker: ondersteuning voor zijn/haar theorie, gepubliceerd willen worden etc
Selectiebias: slechts een deel van de populatie wordt omvat
Bij het operationalisatieproces kan het ook fout gaan
Psychologische test: middel of procedure in welke een sample van een individu’s gedrag is verzameld, geëvalueerd of gescoord middels gestandaardiseerde procedures
Peformance tests: prestatietaken, aptiude tests, reactietijden
Typical response tests: vragenlijsten naar kenmerken, symptomen of attitudes
Systematische observaties
Kwalitatieve interviews
Fysiologische maten
Voorbeeld meten van persoonlijkheid
Rorschach vlekkentest: inktvlekken worden getoond en gevraagd om te beschrijven wat er wordt gezien, hierbij owrdt gelet op inhoud, plaats en vorm determinanten
Vragenlijsten: bvb de MMPI-2 of de PID-5 voor stoornissen
Systematische observaties: bb middels video-opnamen in verschillende sociale situaties
Op basis van online gedrag (Big Data)
Belangrijke onderdelen van een test/meetinstrument
Gebaseerd op een theorie
Meet wat je wilt meten (validiteit)
Meet wat het zegt te meten
Resultaten moet niet afhankelijk zijn van toeval, moment of situatie (betrouwbaar)
Test moet uitvoerbaar zijn binnen de gegeven context en populatie (generalisatie)
Bias in test en afname
Vertekening die de validiteit van een testuitslag bedreigt
Vertekening die een groep met bepaalde kenmerken systematisch onder- of overschat ten opzichte van een andere groep
Systematische vertekening van de uitslag door iets in de afname van de test. Bij testsetting komt veel kijken (verwachting geteste/testafnemer, interactie, randvoorwaarden, testinhoud, testomschrijving, interpretatie van antwoorden)
Methode bias: bvb te weinig licht in de ruimte als zicht van belang is bij de testafname
(cultural) test bias: bvb mensen uit een bepaalde cultuur kennen de afbeelding niet en kunnen deze dan ook niet omschrijven
Niveaus van fairness (cultural)
Test zonder bias in de inhoud
Gelijke testomstandigheden voor alle groepen
Gelijke mogelijkheid tot leren voor alle groepen
Gelijke testuitkomsten voor alle groepen
Cultural fairness promoten
Check op de inhoud (items) en procedures van de tests
Specificeer, standaardiseer de testafname en maak deze toepasbaar op alle groepen
Doe psychometrische onderzoek naar verschillende doelgroepen (testtheorie)
p-hacking: er zijn veel keuzes die je kunt make in je analyseproces. Op deze manier kun je juist die keuzes maken die ervoor zorgen dat je p-waarde significant wordt. Hieraan dragen de hindsight bias, confirmation bias en publication bias mee
Publication bias: 90% van de gepubliceerde studies zijn significant. Dit komt doordat alleen significante/extreme resultaten interessant zijn voor artikelen
