Artikelsamenvatting bij Fathers, fathering and child psychopathology van Barker e.a.- 2017

Dit artikel gaat over hoe vaders en hun interacties met kinderen de ontwikkeling van psychopathologie bij hun kinderen beïnvloeden. De invloeden van betrokkenheid, sensitiviteit, gehechtheid en vaders psychopathologie worden besproken. Daarnaast wordt ook gekeken naar hoe interventies aangepast kunnen worden om positieve vaderbetrokkenheid te stimuleren.

Waar gaat dit artikel over?

Dit artikel gaat over hoe vaders en hun interacties met kinderen de ontwikkeling van psychopathologie bij hun kinderen beïnvloeden.

Wat is vaderbetrokkenheid?

Vaderbetrokkenheid is eerst door Lamb et al. (1985) beschreven in een model bestaande uit de drie componenten betrokkenheid, toegankelijkheid en verantwoordelijkheid. Pleck (2010) heeft dit model herzien tot een geïntegreerd model van vaderbetrokkenheid, bestaande uit drie hoofdcomponenten en twee aanvullende componenten:

1. Positieve betrokkenheid: interacties ten behoeve van een positieve ontwikkeling van het kind.
2. Warmte en reactiviteit: onderliggende elementen aan de positieve betrokkenheid van vader.
3. Controle: toezicht houden op de activiteiten van het kind.
4. Indirecte zorg: indirecte interacties van vader met kind, zoals het kiezen van de school.
5. Procesverantwoordelijkheid: het monitoren van behoeftes van het kind en zorgen dat hier aan voldaan wordt.

Hoe beïnvloeden betrokkenheid, sensitiviteit en gehechtheid de risico's op ontwikkeling van psychopathologie?

Betrokkenheid, sensitiviteit en gehechtheid van de vader spelen een rol in de ontwikkeling van emotionele en gedragsproblemen in kinderen. Uit eerder onderzoek blijkt dat positieve vaderbetrokkenheid en interacties beschermende effecten kunnen hebben op de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast blijkt dat betrokken en sensitieve vaders kinderen krijgen met minder emotionele en gedragsproblemen. Het begrijpen van de specifieke mechanismen en effecten van vaderlijke betrokkenheid blijft echter complex, rekening houdend met verschillende factoren zoals moederlijke betrokkenheid, gezinsdynamiek, opvoedingsstijlen, biologische invloeden en sociaaleconomische factoren. 
De kwaliteit van de hechting tussen vader en kind kan ook een rol spelen bij het verminderen van het risico op psychopathologie. Zo blijkt uit eerder onderzoek dat kinderen die veilig gehecht zijn aan hun vader minder risico lopen op de ontwikkeling van psychopathologie. 

Hoe beïnvloedt psychopathologie van de vader de ontwikkeling van het kind?

Onderzoek naar de invloed van vaderlijke psychopathologie op de ontwikkeling van kinderen is toegenomen, vooral in verband met vaderlijke depressie. Uit eerder onderzoek blijkt dat depressie van de vader gecorreleerd is aan een verdubbeld risico op emotionele en gedragsproblemen bij kinderen. Hoewel er overeenkomsten zijn met de effecten van maternale psychopathologie, zijn er ook enkele verschillen. Zo is er een mogelijk grotere impact op jongens dan op meisjes bij vaderlijke psychopathologie en is er een hoger risico op angstig gedrag bij kinderen van vaders met vaderlijke angst in vergelijking met moederlijke angst.

De auteurs van dit artikel stellen drie omgevingsmechanismen voor die het risico van psychopathologie ontwikkeling beïnvloeden:

1. De impact op het ouderschap van de vader en de relatie met het kind
2. De hoeveelheid conflicten in de relatie van het ouderpaar
3. De impact op de partner (vaak de moeder) en haar interactie met het kind

Het begrijpen van deze mechanismen is cruciaal voor het aanpakken van ongunstige ontwikkelingen van het kind die gecorreleerd zijn met vaderlijke depressie.

Hoe zouden vaders meer betrokken moeten worden bij interventies voor ouderschap?

Het betrekken van vaders in ouderschapsprogramma's en -diensten is van groot belang, aangezien vaders een cruciale rol spelen in de ontwikkeling van hun kinderen. Uit eerder onderzoek blijkt dat interventies een positieve invloed kunnen hebben op belangrijke aspecten van vaderschap, wat leidt tot sterke gunstige effecten voor de ontwikkeling van kinderen.

Om positieve betrokkenheid van vaders te bereiken, moeten interventies (1) gezinsbenaderingen toepassen en (2) op maat gemaakt worden om vaders/partners te betrekken door middel van flexibele sessietiming, gepaste communicatie en gerichte inspanningen. Echter kan het een uitdaging zijn om vaders te betrekken bij onderzoek en interventies, maar met strategische benaderingen kan het positieve effecten hebben voor kinderen.