Mais amor por favor

-

Deze week heb ik Rio de Janeiro in een ander licht gezien. Letterlijk. De wolken schoven voor de zon, het werd wat donkerder en...het begon te regenen. Dat is me wat, Rio by rain. Ik heb mensen zelden met zo’n beteuterd gezicht rond zien lopen als cariocas (mensen uit Rio) in de regen. Als een klein kind wiens favoriete speeltje is afgepakt kijken ze weemoedig omhoog naar de plaats waarvandaan ooit de zon op hen neer scheen. Een extreme passiviteit maakt zich meester van de stad en houdt de inwoners in zijn greep. Tijdens een regenbui doen de cariocas het liefst niets anders dan slapen of huilen. Ik word dan ook aangekeken alsof ik de 30-kilometer zone van Tsjernobyl ga betreden wanneer ik even naar buiten ga om de stad in te gaan. “Maar...het regent?!” weten de Brazilianen snikkend uit te brengen, terwijl ze mij vol ongeloof met betraande ogen aankijken. Ikzelf vind steden in de regen echter één van de mooiste dingen die er zijn, en Rio was daar zeker geen uitzondering op.

Want dat Rio een prachtige stad is staat buiten kijf. Er zijn weinig dagen dat ik niet minimaal één keer kippenvel krijg van het gevoel dat Rio de Janeiro mij geeft. Het project waar ik voor werk vindt plaats in de wijk Caracol, die op zijn beurt weer onder de verzamelnaam Penha valt. Penha is een buurt in een noordelijker gedeelte van de stad. Ik heb inmiddels een goede busverbinding gevonden die mij binnen drie kwartier van zuid naar noord (en vice versa) brengt. Zo zie ik dus niet alleen het centrum, maar ook wat daarachter ligt. Ik neem jullie graag even mee op zo een busreisje door de stad.

Ik stap op in Copacabana, een wijk die weinig introductie behoeft. Wanneer je Copacabana uitrijdt kom je in Botafogo, wat niet alleen het voetbalteam van lokale held Clarence Seedorf is, maar ook een hele fijne en gezellige buurt van Rio. Botafogo ligt aan een prachtige baai van Rio, en je bevindt je tussen Christo Redentor en de Sugar Loaf, wat voor één van de mooiere 360-graden uitzichten vanaf de grond zorgt. Vervolgens kom je in Flamengo, eveneens een naamgever van een voetbalteam, en een buurt met veel sportparken. Sportteams kunnen er veldjes huren, en er wordt altijd wel een voetbalwedstrijdje gespeeld wanneer ik er langs rijd. De bus rijdt verder langs de baai aan de oostkant van Rio via Gloria naar Centro. Je hoeft geen talenknobbel te hebben om te begrijpen wat de wijk Centro is. Hier vind je ook Cinelandia, een stukje Rio waar gepoogd is Parijs na te bouwen, met onder andere het operagebouw en een stuk van het Louvre. Verder langs de baai ligt een vliegveld met een hele korte landingsbaan, wat voor spectaculaire landingen zorgt. Via het vliegveld komen we bij het havengebied, wat een indrukwekkende bedoeling is. Je vindt er veel bedrijvigheid en vanuit de bus kijk je uit over een prachtig stuk van de haven, tevens met uitzicht op de 13nogwat kilometer lange brug naar Niterói.

Eenmaal achter de havens begin je het centrum echter al snel te vergeten. Rondom de weg zie je enkel nog beton en de typische, gekleurde favelahuisjes gebouwd op de bergwanden van Rio duiken steeds meer op. De ringweg leidt je naar het noord-oostelijke gedeelte van de stad. Deze ringweg zou bij ons een 5-baansnelweg heten, maar de grandiositeit van Rio lijkt mij nu wel duidelijk genoeg geschetst. Langs de weg zie je overal loodsen met daarin half afgebroken praalwagens van het afgelopen carnavalsseizoen en andere troep. Uiteindelijk kom je aan in Penha, een stad in een stad zeg maar. Uiteraard heb je ook in dit deel van de stad betere en slechtere buurten. Vanaf een uitkijkpunt midden in Penha kun je goed zien dat er een aantal agglomeraties bestaat rondom winkelstraten en andere bedrijvigheid. Wanneer je een stuk omhoog rijdt vanaf zo een winkelstraat en dieper de favela’s in trekt kom je aan in Caracol, de wijk in een wijk van Rio waar ik het project doe.

Aangekomen in Caracol lijkt het mij tijd om te praten over de favela’s. Ik wil proberen uit te leggen waarom de favela’s zo’n indruk op mij maken, en wat er zo bijzonder is aan het leven van de mensen die er wonen. Dit doe ik in drie delen: het leven vóór de pacificering van een favela (de bezetting van de politie en het verdrijven van de drugsbendes), de oorlog, en het leven ná de pacificering. Ik kan het best beginnen bij een jongetje dat opgroeit in een favela vóór de ‘pacificering’, zoals dat zo mooi heet.

Michael Jackson heeft niet voor niets de videoclip van zijn nummer ‘They don’t really care about us’ in een favela van Rio opgenomen. Voordat Rio de Janeiro de host zou worden van het WK en de Olympische spelen kraaide er geen haan naar de favela’s. Je moet je voorstellen dat een kind er opgroeid met weinig uitzicht op een beter leven. Het kind krijgt weinig tot geen educatie, op straat is het niet heel erg veilig en veel mensen om hem heen hebben te maken met drugs. Een jongetje dat zich aansluit bij een drugsbende is niet per se een slecht mens, hij ziet alleen geen andere uitweg. Hetgeen dat mij het meest raakt is het feit dat de kinderen hun eigen leven niet waarderen. In andere woorden, deze kinderen moet worden vertelt dat hun leven waarde heeft. Waar ik ben opgegroeid wordt dat er enorm ingepeperd, deze kinderen voelen zich niets waard en geven hun leven makkelijker aan de drugswereld. Sta hier even bij stil: meer dan 80 procent van de kinderen die betrokken raken in de drugswereld haalt de 21 jaar niet. Er is veel geweld in deze drugswereld, en daarom worden de mensen die erin verzeild zijn geraakt al snel bestempeld als slechte mensen, die je maar het beste dood kunt schieten. Wat mij ook raakte was het feit dat de drugsdealers het elkaar best gunnen om het wereldje te ontvluchten. Nanko vertelde dat hij aan het praten was met een drugsbaas over een jongen die Nanko uit het milieu had geholpen. De drugsbaas zei over de jongen: “Ik ben blij voor hem, dat hij een kans heeft op een beter leven, voor mij is het helaas te laat”.

http://www.youtube.com/watch?v=QNJL6nfu__Q

Maar toen kwam de aankondiging dat het WK en de Olympische Spelen in Rio zouden worden gehouden. Dit betekende dat de stad veilig moest zijn voor toeristen, en dus werd er een grootschalig overheidsproject opgericht met als doel het ‘opschonen’ van de favela’s. Deze pacificering was niets minder dan een oorlog voor de mensen die in de favela’s leefden. De politie had maar één doel, en dat was de drugsdealers verdrijven. Als er in het proces hier en daar onschuldige mensen werden vermoord, soit. In een gesprek met de wijkpresident van Caracol legde hij mij uit hoe de ‘vredespolitie’ de wijk binnenkwam. Met een voltallig leger aan bewapende militairen, tanks en helikopters trok de politie door de wijk, terwijl er door de speakers van de voertuigen muziek klonk met teksten als ‘wie gaat er vandaag de meeste favela-lijken maken?’. Er werd een militair voertuig gebruikt dat 360 graden om zich heen kan schieten. Dit voertuig maakte geen onderscheid tussen een kind of een drugsdealer, het schoot alles kapot wat in de weg stond. Het licht werd afgesloten, alle communicatie werd platgelegd, en de inwoners van de favela waren doodsbang. Er is een reclamecampagne die verkondigd dat dit het WK wordt van iedereen. Ik denk dat deze mensen daar iets anders over denken.

https://www.youtube.com/watch?v=aRJExWZVKkQ

Dat is een woonwijk.

Maar hoe is de situatie nu, na de brute oorlog tussen de politie en de drugsbendes? Er is inderdaad een groot aantal favela’s een stuk veiliger geworden. Nu moet je begrijpen dat de inwoners van een favela de politie minder vertrouwen dan de drugsdealers zelf, en terecht, maar door de bezetting van de politie zijn de drugsbendes niet meer onderling in gevecht. De inwoners zijn op zich veiliger. Er wordt inmiddels ook meer aandacht besteed aan de rechten van de inwoners van favela’s. Dus het is niet zo dat er geen positieve kant zit aan het verhaal, maar de manier waarop het tot stand moet komen is verschrikkelijk voor de onschuldige burgers. Daar komt nog bij dat de inwoners in onzekerheid leven over de toekomst. Er is niet gecommuniceerd hoe lang de politie blijft, of wat er verder gaat gebeuren. Want wat als de politie verdwijnt (bijvoorbeeld na de Olympische Spelen) en de drugsbendes weer terugkeren?

Ik weet nog steeds te weinig van de hele situatie om een mening te kunnen vormen over het hele pacificatieverhaal. Wat ik wel heel duidelijk weet is dat er hier mensen wonen die niet worden gezien als oorlogslachtoffers terwijl ze dat eigenlijk wel zijn. Naast oorlogsslachtoffers zijn ze tevens kansarm en leven ze in grote onzekerheid. Het enige wat ik dus zeker weet is dat deze mensen hulp goed kunnen gebruiken. Door middel van educatie- en sportprojecten proberen organisaties als IBISS om de kinderen (die dus de pacificatie hebben meegemaakt, Caracol is bijvoorbeeld pas 1,5 jaar veilig) de waarde van hun leven in te laten zien.

Het project waar ik voor werk: http://www.youtube.com/watch?v=RnaHbGeesqY

De gekopte tekst is een pakkende leus die je overal in de stad tegenkomt, van hippige posters in nog hippere disco’s tot graffiti-werken langs de snelweg. Op een t-shirt van een rijkelui’s kindje uit Leblon maken de woorden echter evenveel indruk als een pleidooi voor ‘world peace’ tijdens een Miss-verkiezing. De tekst maakt pas echt een impact wanneer je hem op een muur in een favela gekalkt ziet waar de kogelgaten nog inzitten. Met de verhalen hierboven in je achterhoofd is het een noodkreet die je niet snel loslaat.

Volgende keer zal ik meer grapjes maken.

Contributions, Comments & Kudos

Add new contribution

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
Blog of JosDames
Content
Access level of this page
  • Public
  • WorldSupporters only
  • JoHo members
  • Private
Statistics
2
Selected Categories
Promotions
SIW

Eindelijk positief nieuws, er mag weer gereisd worden. Maak je droom waar en maak ‘impact abroad’ door het doen van vrijwilligerswerk. Juist in Europa zal het naar verwachting steeds meer mogelijk zijn om te reizen deze zomer.

Restauratiewerk, werken aan de natuur, schoonmaken van de omgeving, sociale ondersteuning bieden aan mensen in heel veel verschillende landen. Je verbetert direct je taalvaardigheid door de internationale samenstelling van de groepen.

Draag bij aan duurzaamheid, blijf dicht bij huis juist in deze tijd en trek erop uit. Zoek jouw vrijwiligerswerkproject via de website van SIW.