College-aantekeningen over Motoriek bij Hersenen en Gedrag aan de Universiteit Utrecht

Sheetnotes 18/19

Hoorcollege 7

Wat zijn de veranderingen in de hoorcolleges?

• Nieuw onderwerp: beweging berust op activiteit in spierweefsel. 
• Innervatie ontstaat door motor neuronen die meestal worden aangestuurd vanuit het ruggemerg. 
• Contractie betekent het korter worden van een spier. 

Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?

• Er worden geen onderwerpen besproken die niet worden behandeld in de literatuur.

Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?

• Er worden geen recente ontwikkelingen besproken.

Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?

• Er worden geen opmerkingen over het tentamen gedaan.

Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?

• Beweging berust op ... van spieren? Antwoord: samentrekking

Hoorcollegeaantekeningen 15/16

Voetballen en gitaar spelen

De hamstring zorgt er dus dat het achterbeen zich naar achteren buigt. Vanuit het brein komt de beslissing dat je je spier wil bewegen. Intrisic neuron zorgt ervoor dat er bij de samentrekking van één spier, de tegenovergestelde spier nog minder samentrekt. Voor stabiliteit trekken beide tegengestelde spieren samen, zoals bijvoorbeeld bij het standbeen. Receptor voor de acetylcholine is de nicotine receptor. Alles begint bij signalen uit het brein bij vrijwillige beweging. Gitaar spelen is nog complexer. De linker en rechter hand moeten met elkaar communiceren en precies op het juiste moment samentrekken. Ook de vingers van de hand moeten onderling bewegen. Hoe krijg je dit voor elkaar? De aansturing gaat vanuit de primaire motor-cortex naar aansturing vanuit de supplementary motor area. Voor complexe motoriek komt er een extra hersengebied bij (supplementary cortex) om de motorcortex te reguleren en aan te sturen.

Reflexen

Reflexen. Een sensory neuron voelt direct pijn en stuurt een signaal naar het ruggenmerg. Die stuurt het signaal door naar een hoger deel in de ruggenmerg die de bovenbeenspieren aan kan sturen om je voet weg te trekken. Dit gaat dus niet via je brein. Maar er zijn reflexen die niet automatisch gaan op ruggenmerg niveau. Als je in een bange toestand bent schrik je harder, dus je hebt niet altijd dezelfde reactie. Deze reflex is dus niet volledig automatisch.

Door het patroon van spierspanning weet het brein in wat voor een houding en stand je lichaam staat: proprioceptie. In elke spier zitten receptoren die spierspoeltjes heten. In die spoeltjes zitten kanalen, maar die hebben alleen geen receptoren. Als een spier wordt uitgerekt gaan de kanalen open. Dan kan natrium erdoor en dat kan doorgestuurd worden naar het brein om beweging te monitoren. Een typische reflex is dat als je hand omlaag geslagen wordt, je je hand direct weer omhoog beweegt. Dit gaat via mechanische receptoren. Die zorgen voor het soepel verlopen van de reflexen, als je bijvoorbeeld door een reflex dreigt te vallen, wordt je been toch weer gesterkt door het systeem. Reflexen zijn door leerprocessen te beïnvloeden. Dan is er sprake van een geconditioneerde reflex. Het cerebellum is nodig voor timing en voor conditionering. Het is een klein zelfstandig brein, met heel veel neuronen dicht op elkaar gepakt. Ze sturen motoriek bij en zijn verbonden met delen van de hersenen.

Basale ganglia

Basale ganglia communiceert heen en weer met het motorcortex. Het houdt alles tegen totdat activatie in de motorcortex de drempel overschrijdt, zodat er een beslissing kan worden genomen. Het werkt dus remmend op de bewegingen. Putamen zijn de input van de motorcortex. Verbinding van substantia nigra naar putamen heel belangrijk. Het hele systeem hangt af van dopamine. Bij de ziekte van Parkinson is het hoofdsymptoom dat mensen niet meer vrijwillig bewegingen kunnen maken. Het gaat om schade in de substantia nigra. In alle andere schakelingen van de keten gaat het dan ook mis. Wat kunnen we eraan doen? De celdood kunnen we niet stoppen. Een andere oplossing: Door l-dopa toe te dienen kan meer dopamine worden aangemaakt, maar moeten er wel cellen zijn waarin de dopamine aangemaakt kan worden. Medicatie dus ongewenst effectief. Het zorgt bovendien voor veel bijwerkingen. Door minder input van dopamine worden de receptoren extra gevoelig. Een beetje dopamine zorgt dan voor een trilling. Elektrische stimulering kan een goede oplossing zijn.