Same‐ and other‐sex victimization: Are the risk factors similar? - Sainio e.a. - 2012 - Artikel


Inleiding

Pesten is het gedrag dat zich kenmerkt aan agressie en een inbalans in macht tussen de pester en gepeste. Over het algemeen wordt pestgedrag uitgevoerd door de motivatie om dominant binnen een groep te zijn. Om dit te behalen moet er voor de pester een balans zijn tussen het behalen van een hoge status binnen de groep, maar niet de affectie van de groep kwijtraken. Er is echter nog weinig onderzoek naar de mate van pesten onder hetzelfde of niet hetzelfde geslacht. In het onderzoek wordt een longitudinale setting gebruikt, waarbij tevens het programma KiVa getest wordt.

De verschillen in geslacht

Eerder onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de meisjes gepest wordt door jongens, en maar een klein deel door meisjes. Hoewel het wel voorkomt, worden jongens bijna nooit door meisjes gepest. Het gros van de jongens wordt door andere jongens gepest. Er valt dus voorzichtig te concluderen dat zowel jongens als meisjes vooral door jongens gepest worden. Dit valt te verklaren door te kijken naar de machtsbalans: jongens hebben meer fysieke kracht, wat er voor zorgt dat meisjes zich minder goed kunnen verdedigen als ze worden aangevallen. In eerder onderzoek is echter nog niet gekeken naar de verschillende manieren van pesten. Er wordt gezegd dat jongens meer directe vormen van pesten toepassen dan meisjes. Het zou wellicht zo kunnen zijn dat jongens indirect pestgedrag niet zozeer beschouwen als pestgedrag als er op een vragenlijst in algemene vorm naar gevraagd wordt.

Risicofactoren voor slachtofferschap

Er zijn zowel individuele als interpersoonlijke factoren die kunnen bijdragen aan een slachtofferrol. Een laag gevoel van eigenwaarde, met name op sociaal gebied is een groot risico. Als een pester iemand uitkiest om te pesten, zal dit iemand zijn die (op sociaal niveau) onzeker is. Een onzeker persoon laat een bepaalde mate van onderdanigheid zien, wat dit persoon een makkelijke overwinning maakt. Een extra risicofactor is wanneer iemand door de groep niet gemogen wordt, hij een makkelijker slachtoffer is. Als deze persoon gepest wordt, zal de groep het minieme aan affectie verliezen voor de pester. Afwijzing van de groep en vriendloos zijn zijn voorspellers van een slachtofferschap.

Regels voor geslachten

Vanaf een leeftijd van ongeveer drie jaar hebben kinderen een voorkeur om met andere kinderen van hetzelfde geslacht te spelen. Dat is op dat moment de norm en hier mag niet van afgeweken worden. Als iemand verdacht wordt van iemand van het andere geslacht aardig vinden is dit het ergste wat er kan gebeuren.

Hoewel de bovengenoemde definitie van pesten vaak opgaat, is er bij pesten bij het andere geslacht misschien iets anders aan de hand. Het zou een uiting kunnen zijn van een interesse in iemand, die op een onhandige manier naar voren komt. De interesse wordt als het ware verstopt, omdat het niet geaccepteerd wordt als er openlijk naar voren komt dat de interesse aanwezig is.

De theorieën over de motivaties achter pesten zijn gebaseerd op de aanname dat pesten gebeurt bij hetzelfde geslacht, en deze theorieën worden toegepast op binnen- en buitengeslacht pesten.

Er zijn verschillende kanten die bekeken kunnen worden. Het ene onderzoek geeft de verklaring dat het pesten van iemand van het andere geslacht iemand is die relatief populair is en goed meekomt met de groep. Een ander onderzoek zegt echter dat het niet uitmaakt welk geslacht er is, er zal altijd iemand uitgekozen worden die kwetsbaar is binnen de groep.

Naast afwijzing van de groep en waargenomen populariteit zijn een laag zelfvertrouwen en de afwezigheid van vrienden andere risicofactoren die interessant zijn om te onderzoeken. Als iemand bijvoorbeeld geen vrienden heeft, hoeft een pester zich niet zorgen maken of hij affectie blijft krijgen van deze mensen.

De KiVa-behandeling

Er zijn meerdere programma's om pestgedrag te verminderen op scholen. Een recente meta-analyse laat zien dat deze programma's wel degelijk effect hebben. Een van de effectieve programma's was de KiVa-behandeling. De resultaten laten zien dat het meer effect heeft op lagere scholen dan middelbare scholen.

Het primaire doel van KiVa is om aan kinderen te laten zien wat pesten inhoudt en wat omstanders vaak doen om het niet beter, maar erger te maken. Het probeert het besef te vermeerderen over wat ieders verantwoordelijkheid is en bovendien empathisch begrip te vergroten. Daarnaast worden strategieën aangeboden om het slachtoffer te helpen en verdedigen. Ook is er een onderdeel waarbij de ouders ingeschakeld worden. De KiVa heeft universele acties (lessen gericht op alle kinderen) en gerichte acties (discussies met gepeste kinderen).

Het onderzoek

Aan de proefpersonen werd een brede definitie van pesten aangeboden, zodat een bevooroordeelde houding geminimaliseerd kon worden. Als proefpersonen aangaven dat ze vaak last hadden van pesten, moesten ze aangeven wie precies degene waren die hen pestten.

Voor zelfde-sekse slachtoffers, is er gekeken naar (inter)persoonlijke risicofactoren en de mate van populariteit en aantal vrienden. Wat betreft andere-sekse slachtoffers was het doel om te kijken of dezelfde risicofactoren een rol speelden. Als dit zo is, kiest een pester iemand uit met weinig zelfvertrouwen, weinig vrienden en een lage status. Met name maakt de sociale status bij de leeftijdsgenoten van de pester van het slachtoffer uit.

Als het zo is dat meisjes-gepest-door-jongens komt door een (romantische) interesse, zou het meisje relatief niet onpopulair moeten zijn, vergeleken met kwetsbare leeftijdsgenoten. Er zou geen (of een positieve) relatie moeten zijn met zelfvertrouwen en het hebben van vrienden van het andere geslacht, positief gerelateerd aan populariteit bij het andere geslacht en negatief aan afwijzing van het andere geslacht. Er wordt in de steekproef naar verschillende leeftijdsgroepen gekeken. Er wordt verwacht dat het laatstgenoemde vooral voorkomt bij de lagere school, in vergelijking met de middelbare school.

Methode

Aan lagere en middelbare scholen werd gevraagd om mee te doen aan het onderzoek. Kinderen uit de eerste drie groepen werden uitgesloten, vanwege de verwachting dat zij de vragen over pesten nog niet snapten.

Procedure

De vragenlijsten werden tijdens schooluren gegeven waar de kinderen op computers tijd voor kregen om het in te vullen. De leraren kregen gedetailleerde instructies om de vragenlijsten te begeleiden. De volgorde waarin de vragen werden aangeboden was gerandomiseerd. De kinderen kregen een uitgebreide uitleg van wat wel en wat niet pesten was.

Metingen

Er werden vier categorieën gemaakt: slachtoffer door zelfde-sekse; slachtoffer door andere-sekse; slachtoffer door beide en geen slachtoffer. Er werd gevraagd naar de mate van zelfvertrouwen (niet bij leerlingen van groep 4 t/m 6). Ook werd er gevraagd naar de mate van afwijzing van leeftijdsgenoten, populariteit en vriendschappen. Leerlingen werden gevraagd om op te schrijven wie het meest populair waren in hun optiek, net zoals de leerlingen die afgewezen worden en wie het meest gemogen worden. Als twee leerlingen elkaar hadden opgeschreven bij het aardig vinden werd dit beschouwd als vriendschap.

Resultaten

Wat betreft de vier verschillende categorieën, worden er significante verschillen gevonden tussen lagere en middelbare school. Over het algemeen wordt slachtofferschap meer gevonden in de lagere school dan de middelbare school. Dit verschil wordt in alle categorieën gevonden, behalve voor het pestgedrag van meisjes tegen jongens.

Sekseverschillen worden op de lagere school niet gevonden. Op de middelbare school komt naar voren dat jongens vaker gepest worden dan meisjes. Zowel op de lagere als de middelbare school worden jongens vaker gepest door hun eigen geslacht dan meisjes (gepest worden door hun eigen geslacht), terwijl meisjes vaker door een andere geslacht gepest worden dan jongens (door een ander geslacht gepest worden). Op de lagere school worden jongens minder vaak slachtoffer van pesten dan meisjes door allebei de geslachten, waar er op de middelbare school geen verschil is.

Correlaties

Een hoger zelfvertrouwen hangt zwak samen met een betere sociale status en het hebben van meer zelfde-sekse vrienden. De samenhang tussen afwijzing door leeftijdsgenoten, populariteit en vriendschappen variëren van zwak tot gemiddeld. De evaluatie van zelfde- of andere-sekse hangen ook samen. Slachtofferschap heeft een sterkere relatie met weinig zelfvertrouwen en afwijzing van leeftijdsgenoten dan met populariteit en aantal vrienden.

Voor zelfde-sekse slachtofferschap worden vergelijkbare resultaten gevonden voor jongens en meisjes. Er worden significante correlaties met alle predictoren behalve vriendschappen met het andere geslacht gevonden. Voor andere-sekse slachtofferschap echter worden er significante verschillen gevonden. Het pesten van iemand van het andere geslacht hangt niet samen met populariteit voor meisjes noch jongens, en de samenhang van andere-sekse slachtofferschap met zelfde-sekse vriendschap is zwakker dan de samenhang van zelfde-sekse slachtofferschap. Tenslotte hangt zelfde-sekse en andere-sekse slachtofferschap meer samen bij meisjes dan bij jongens.

Verdere analyse

De waarschijnlijkheid van het gepest worden door hetzelfde geslacht is voor meisjes aanzienlijk lager dan voor jongens, en komt vaker voor op de lagere school. Door een ander geslacht of door allebei gepest te worden, is echter meer waarschijnlijk voor meisjes dan jongens. Dit gaat echter alleen op voor de lagere school.

Laag zelfvertrouwen en afwijzing zijn voorspellers voor slachtofferschap, ongeacht geslacht. De effecten van de afwijzing door hetzelfde geslacht zijn groter dan afwijzing door het andere geslacht.

Populariteit en het hebben van vrienden van hetzelfde geslacht zijn beschermfactoren voor pesten door kinderen van hetzelfde geslacht. De waargenomen populariteit door het andere geslacht hangt echter positief samen met het pesten van het andere geslacht.

Tenslotte lijkt het KiVa een effectieve invloed te hebben op het verminderen van pestgedrag. Het effect wordt in alle categorieën gevonden, hoewel het effect in de categorie door ander geslacht gepest worden een minder grote invloed te hebben. Ook lijkt het op de middelbare school minder effect te hebben.

Discussie

Het onderzoek ondersteunt de voorgaande onderzoeken erin dat pesten zich niet beperkt bij kinderen van dezelfde leeftijd. Bij meisjes is gepest worden door jongens zelfs een meer voorkomende situatie dan door meisjes gepest worden. Hoewel jongens voornamelijk door andere jongens gepest worden, is het belangrijk om te onthouden dat ongeveer 1/4 van de jongens een vorm van pesterij door een meisje ervaart. Naast een verschil in macht, kan het zo zijn dat het verschil in pesten verklaard kan worden doordat jongens zich schamen om naar voren te komen met het feit dat ze gepest worden door een meisje. Dit kan opgevat worden als een verschil tussen masculiniteit en femininiteit; femininiteit wordt deels gebaseerd op de relatie tussen meisjes en jongens, terwijl masculiniteit voornamelijk op gebaseerd wordt op de relatie met tussen jongens.

Risicofactoren

Een laag zelfvertrouwen, afwijzing van je leeftijdsgenoten, weinig waargenomen populariteit en weinig vrienden zijn allemaal voorspellers van pesterijen door het zelfde geslacht. Bovendien zijn de drie laatstgenoemde factoren in het bijzonder belangrijk bij de leeftijds- en geslachtsgenoten van de pester, aangezien hij daar aanzien en affectie wil blijven genieten.

Bij pesterijen van het andere geslacht is er een overeenkomst: een laag zelfvertrouwen voorspelt slachtofferschap. De verschillen uiten zich in andere predictoren: afwijzing en weinig vrienden voorspellen niet de mate van slachtofferschap, en een hogere populariteit verhoogde de kans op gepest worden. Dit is echter niet gebaseerd op een romantische overweging, aangezien zelfvertrouwen hierbij ongerelateerd of positief gerelateerd moet zijn. Dit is niet het geval. Een andere uitleg kan zijn het tall poppy syndrome, wat inhoudt dat juist omdat je opvalt in de groep andere mensen de neiging hebben om je neer te halen. Dit is echter meer een verklaring voor pesterijen van hetzelfde geslacht. Om er achter te komen wat er achter zit, is het een optie om in later onderzoek te kijken naar de verschillende vormen van pesten.

Veranderingen in ontwikkeling

Wat ook in eerder onderzoek aangetoond is wordt hier ondersteund: hoe ouder de leeftijd, hoe minder pestgedrag aanwezig. Pesten door het andere geslacht bij meisjes wordt minder, bij jongens blijft het ongeveer hetzelfde.

De effecten van KiVa

Op de middelbare school is de invloed van KiVa minder sterk bij slachtofferschap bij andere geslachten dan bij slachtofferschap bij hetzelfde geslacht. Omdat een van de doelen van KiVa is om omstanders te laten helpen bij het pesten en dit vaak door hetzelfde geslacht als het slachtoffer gebeurt, heeft een pester van het andere geslacht hier weinig boodschap aan. Daarnaast is het maar de vraag of iemand die iemand van het andere geslacht pest doorheeft dat hij aan het pesten is.

Verder onderzoek

Er is niet gekeken naar de verschillende vormen van pesten. Dit kan een dieper inzicht geven in waarom er gepest wordt tussen verschillende en dezelfde geslachten. Daarnaast is het in volgend onderzoek handig om de mogelijkheid te geven om leerlingen uit andere (oudere) klassen aan te wijzen, in plaats van de beperking tot alleen je eigen klas.

Implicaties

Dit onderzoek laat zien dat het nodig is om de interactie van verschillende geslachten mee te nemen in de resultaten. Bovendien moet er beter gekeken worden naar waarom jongens meisjes pesten bijvoorbeeld. Het kan namelijk niet gelaten worden bij “meisjes plagen, kusjes vragen”. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor het pestgedrag van meisjes tegen jongens.

Check page access:
Public
Work for WorldSupporter

Image

JoHo can really use your help!  Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world

Working for JoHo as a student in Leyden

Parttime werken voor JoHo

How to use more summaries?


Online access to all summaries, study notes en practice exams

Using and finding summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter

There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.

  1. Starting Pages: for some fields of study and some university curricula editors have created (start) magazines where customised selections of summaries are put together to smoothen navigation. When you have found a magazine of your likings, add that page to your favorites so you can easily go to that starting point directly from your profile during future visits. Below you will find some start magazines per field of study
  2. Use the menu above every page to go to one of the main starting pages
  3. Tags & Taxonomy: gives you insight in the amount of summaries that are tagged by authors on specific subjects. This type of navigation can help find summaries that you could have missed when just using the search tools. Tags are organised per field of study and per study institution. Note: not all content is tagged thoroughly, so when this approach doesn't give the results you were looking for, please check the search tool as back up
  4. Follow authors or (study) organizations: by following individual users, authors and your study organizations you are likely to discover more relevant study materials.
  5. Search tool : 'quick & dirty'- not very elegant but the fastest way to find a specific summary of a book or study assistance with a specific course or subject. The search tool is also available at the bottom of most pages

Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?

Quicklinks to fields of study (main tags and taxonomy terms)

Field of study

Access level of this page
  • Public
  • WorldSupporters only
  • JoHo members
  • Private
Statistics
300
Comments, Compliments & Kudos:

Add new contribution

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.