Presocraten

Anaximander

(presocraat; Ionisch/milesisch natuurfilosoof): de dingen vergaan tot dat waaruit ze zijn gekomen.

 

Thales

(presocraat; Ionisch/miletisch natuurfilosoof; ‘eerste filosoof’): water is het principe van de kosmos.

  • Aardbevingen: de aarde was een vlot dat was voortgekomen uit een oeroceaan en dreef nog steeds op deze oceaan. Zo bleef de aarde op haar plaats, in rust. Dit verklaarde tevens wat aardbevingen waren: het gekraak van het vlot op de zee zoals ook een schip kraakt op de zee. Met iets wat je kent probeer je iets onbekends te verklaren.

  • Zonsverduistering: Volgens heroditus heeft Thales ook een zonsverduistering voorspeld en dat verving mythische verklaringen door theoretische verklaringen. Waarschijnlijk had hij heel veel geluk, maargoed…

  • heeft ook enkele meetkundige stellingen geformuleerd en bevestigd.

 

Xenophanes

(presocraat; pluralist/jongere natuurfilosoof): kritiek op traditionele godsbeeld

  • goden stelen, bedriegen en scheiden – terwijl dat bij mensen niet mag!

  • goden lijken teveel op mensen (paarden zouden goden gelijk aan paarden maken)  Een god die noch in gestalte, noch in denken op stervelingen lijkt. Deze god blijft altijd op dezelfde plaats, zonder zich te bewegen, hij is een en al zien, begrijpen en horen.

 

Heraclitus

(presocraat; Pluralist/Jongere natuurfilosofen): Eenheid der tegendelen (strijd, oorlog, belichaamd in het vuur) constitueert de werkelijkheid (die dus telkens in beweging is).

Eerste gebruik woord filosofie  samenvloeiing natuurfilosofie en ethiek (door oorlog bestaat alles; oorlog is ‘in orde’; goed). Is eerste filosoof die een anti-egalitair standpunt inneemt.

  • Kosmos is noch door een der goden noch door een mens gemaakt, maar zij was altijd, is altijd en zal altijd zijn: vuur, eeuwig levend, met mate ontvlammend en met mate weer uitdovend.

  • Hetzelfde is: levend en dood, en wakend en slapend, en jong en oud. Want dat is, erin verkerend, dit, en dit is, erin verkerend, dat.

  • Zij begrijpen niet hoe wat uit elkaar loopt het met zichzelf eens is: een harmonie die terug buigt, zoals bij een boog en een lier.

  • Oorlog is vader van alles en koning van alles, en sommigen heeft hij goden laten zijn, anderen mensen, sommigen heeft hij vrij gemaakt en anderen slaaf.

  • Je kunt niet tweemaal in dezelfde rivier stappen: pantha rhei kai ouden menei – alles stroomt en niets blijft.

 

Parmenides

(presocraat; Eleatische school): De wereld zoals we die ervaren (veelheid, verandering) berust op een denkfout

  • Leer van de waarheid: het zijnde is of het zijnde is niet; als het zijnde niet zou zijn zou ik het me niet voor kunnen stellen (want ik heb het ook niet kunnen leren kennen) dus is het zijnde.

  • Het is niet ontstaan, want het zijnde zou dan ofwel uit het zijnde moeten zijn ontstaan of uit het niet-zijnde zijn ontstaan. Beide opties zijn onmogelijk, dus is het zijnde niet ontstaan. De wereld is niet ontstaan en onvergankelijk, is uniek, uit een stuk, onwrikbaar en niet te vervolmaken.

De wereld zoals we die ervaren (als veranderlijk) bestaat dus niet.

  • leer van de meningen: …

Parmenides is dus de tegenhanger van Heraclitus: Heraclitus: de wereld is continu in beweging; Parmenides: de wereld is (continu) constant.

Compromis hiertussen: de atomisten: atomen zijn eeuwig en onveranderlijk, maar hun samenstelling verandert.

Atomisten

Atomen hebben verschillende vormen en kunnen daarom in elkaar haken. Zij (volle dingen) zweven in een lege ruimte. Ze worden voorgesteld als letters en de combinaties die kunnen worden gemaakt zijn eindeloos. Wanneer ze in elkaar geklikt zijn, zullen – noodzakelijk – gelijke combinaties (of vormen) naar elkaar toe trekken en zo werelden vormen, waaronder die waarin we leven. Niets gebeurt hier ‘zomaar’ – er is orde in de dingen (maar hoe?)! Waarneming is een interactie tussen de atomen en de zintuigen (atomen hebben geen geur of kleur (maar zijn ‘echt’); waarneming is persoonlijk en conventioneel (en dus niet ‘echt’)).

 

Zeno

(presocraat; Eleatische school): verdediger Parmenides; paradoxen

Hij laat zien dat je in de problemen komt als je tegen Parmenides bent.

 

Een paradox is een redenering: die vertrekt vanuit waar lijkende premissen via een aantal overtuigende redeneerstappen leidt tot een inacceptabele conclusie

Reductio ad absurdum: een standpunt wordt als uitgangspunt genomen, en vervolgens wordt door streng redeneren getoond dat dit uitgangspunt implicaties heeft die absurd zijn.

Zeno’s paradoxen:

  • Tegen beweging

    • De Digotomie: er is geen beweging op grond van het feit dat het bewegende eerst bij de helft moet aankomen alvorens het bij de finish aankomt.

    • Achilles: het langzaamste zal in zijn loop nooit ingehaald worden door het snelste, want het is noodzakelijk dat het achtervolgende tevoren daar aankomt, vanwaar het vluchtend zojuist vertrokken is, zodat het noodzakelijk is dat het langzamere altijd een zekere voorsprong houdt.

    • De Pijl: een vliegende pijl is op ieder moment op een plaats. Dus is er geen beweging.

  • Tegen veelheid: Als je aanneemt dat er veel dingen zijn, dan is de hoeveelheid dingen te bepalen, dus is deze hoeveelheid eindig. Maar: aan de andere kant, als je al twee dingen hebt dan heb je een scheidslijn tussen die twee dingen. Dit is een derde ding. Dan heb je ook een scheidslijn tussen het 1e ding en het derde ding en het 2e ding en het derde ding, tot in het oneindige…

  • Tegen plaats: als je plaats accepteert dan moet er ergens plaats zijn voor die plaats, tot in het oneindige.

 

Reichenbach interpreteert de visie van Zeno en Parmenides als angst voor de dood.

 

Eubulides

heeft de Soritesparadox verzonnen (= ‘hoop-zand-paradox’: als ik één korrel zand van een hoop zand afhaal heb ik nog steeds een hoop zand, enz enz enz tot aan: één korrel zand is een hoop zand… ([eigen opmerking] zelfs géén korrel zand is dus een hoop zand, maar dat is n andere versie)).

Heeft ook de leugenaarsparadox verzonnen (wat ik nu zeg is een leugen)

 

Contributions, Comments & Kudos

Add new contribution

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
Summaries & Study Note of Daan Blitz
Join World Supporter
Join World Supporter
Log in or create your free account

Why create an account?

  • Your WorldSupporter account gives you access to all functionalities of the platform
  • Once you are logged in, you can:
    • Save pages to your favorites
    • Give feedback or share contributions
    • participate in discussions
    • share your own contributions through the 11 WorldSupporter tools
Content
Access level of this page
  • Public
  • WorldSupporters only
  • JoHo members
  • Private
Statistics
37
Selected Categories
Promotions
wereldstage wereldroute

Tussenjaar of sta je op het punt op kamers te gaan?

Wereldroute biedt jou een leerzaam en onvergetelijk Student Prepare Program aan