Collegeaantekeningen voor toets 2

In week 6 heeft er geen hoorcollege plaatsgevonden.


Week 7

Onrechtmatige daad en schadevergoeding

 

Je gaat altijd op zoek naar iemand om aansprakelijk te stellen als er een onrechtmatige daad jegens jou wordt gepleegd door iets of iemand en je schade hebt geleden.

 

Algemeen

  • Iedereen draagt zijn eigen schade
  • Tenzij …
  • Eisen: onrechtmatigheid, toerekenbaarheid, causaliteit, schade, relativiteit.
  • Artt. 6:162 – 6:163 BW.
  • De eisen worden steeds belangrijker. Je kan niet zomaar naar iemand toe met je schade. Daar moet een hele goede reden voor zijn.

 

Onrechtmatigheid

Dit gaat over de daad.

Art. 6:162 lid 2 BW

1) Inbreuk op een recht;

2) Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht;

3) Strijd met het ongeschreven recht dat in het maatschappelijk verkeer betaamt. Dit is een vaag en moeilijk in te vullen gebied.

Bij gevaarzetting denken aan de Kelderluik-criteria! Vier criteria: mate van waarschijnlijkheid waarmee de niet in acht neming …; hoegrootheid van de kans dat daaruit ongevallen ontstaan; ernst van de gevolgen; mate van bezwaarlijkheid van veiligheidsmaatregelen.

 

Boek van J.H. Nieuwenhuis – onrechtmatige daden

  • Internationalisering: Franse, Duitse en Engelse recht ook meegenomen.
  • Verdieping in de onrechtmatige daden.
  • Relativering: doordrongen raken van het verschijnsel dat recht nooit een antwoord kent. Het is geen exacte wetenschap, zoeken naar een oplossing. Soms wordt in het ene land een andere oplossing gekozen dan in het andere land.

 

Nieuwenhuis hoofdstuk 1

  • Daad versus belang (Frankrijk versus Duitsland). Daad kijkt naar wat je niet mag doen of niet mag laten (handelen). Belang kijkt naar welke belangen niet mogen worden geschaad (resultaat). Nederland eet eigenlijk van alle walletjes mee (polderen).
  • Monisme versus pluralisme (Frankrijk versus Engeland). Monisme: één soort onrechtmatigedaadsrecht. Pluralisme: meerdere soorten onrechtmatige daad en acties met andere acties. Nederland valt onder het monistische stelsel.
  • Drie spreuken

                 Je moet een ander niet beschadigen;

                 Je moet eerlijk leven;

                 Je moet ieder het zijne geven.

Dan verbindt je de daad, het belang en de weging ervan

  • Per saldo gaat het om de rechten van de burger om geen schade op een verkeerde manier toegevoegd te krijgen.

 

Toerekenbaarheid

Dit gaat over de dader.

Art. 6:162 lid 3 BW

1) Schuld (persoonlijk verwijt)

2) Of voor zijn rekening, volgend uit de:

  • Wet (bijvoorbeeld art. 6:165 BW over het gebrek)

  • Verkeersopvattingen

- Dus: “schuld + “

- Het gaat hier niet om de risico’s van afdeling 2 Boek 6 BW. Dan ben je bezig met de toerekenbaarheid van andermans gedrag of gedrag van iets anders.

 

Causaliteit

1) Condicio sine qua non (csqn) = zonder welke niet. Je denkt het één weg en je vraagt je af of de schade dan zou blijven staan. Als de schade blijft staan was het kennelijk niet causaal. Als het blijft staan wel. Dit was niet voldoende, want daardoor was er te makkelijk causaliteit, dus 2)

2) Oud – redelijkerwijs te verwachten (ad equati leer). Nieuw – art. 6:98 BW toerekening als gevolg van ‘multi-factor-benadering’. Je hebt niet zozeer een criterium, maar een mandje met argumenten. Weegschaalrecht:

  • Aard van de aansprakelijkheid;

  • Aard van de schade;

  • Redelijkerwijs te verwachten = waarschijnlijkheid (oude criterium);

  • Etc.

Niet-limitatief

 

Aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade

HR Amercentrale: art. 6:174 BW risico. Amercentrale was een grote tank aan een oever van de Amer. Tank scheurde en open en er stroomde van alles de rivier in. Niet alle gevolgen toerekenen maar alleen de typische gevolgen = beperkte toerekening. Combinatie van risico en zaakschade.

HR Rente-neurose: art. 6:162 BW (schuld &) letsel. Als het gaat om schuldaansprakelijkheid met letsel dan een ruime toerekening en niet alleen de typische gevolgen. Ondanks alle zwakheden van het slachtoffer.

Aan de ene kant risico dus beperkt en (schuld &) letsel ruim.

 

Nieuwenhuis hoofdstuk 3

1) Is dit nog wel causaliteit? Moeten we niet meer zo noemen. Het lijkt er nu niet meer op.

Het gaat eigenlijk om: ‘verdelende rechtvaardigheid’.

Art. 6:98 BW:

  • ‘als gevolg’ schrappen volgens Nieuwenhuis. Dat zou te vaag worden.

  • Duidelijker maken door redelijkheid en billijkheid (art. 3:12 BW).

2) Er is een druk komen te staan op de condicio sine qua non.

 

Alternatieve causaliteit

Art. 6:199 BW. Omkeren van het causaliteitsbewijs. Bewijsrisico.

 

HR Des: Middel dat wordt ingezet bij zwangerschap. Heeft allerlei goede invloeden op de zwangerschapscomplicaties. Eén akelige kant die 20 jaar later blijkt. Het middel heeft tot gevolg dat er een behoorlijke kans bestaat dat de meisjes die worden geboren kanker ontwikkelen aan het urogenitale stelsel. Onrecht aangedaan. Maatschappelijke onzorgvuldigheid nog aantonen. Er was in casu een grond voor aansprakelijkheid. Er had beter getest moeten worden. Causaliteit? Welke fabrikant had de betreffende pil gemaakt? Je moet bij de juiste fabrikant zijn voor het causaliteitsbewijs. Eindeloos veel dochters en eindeloos veel fabrikanten. Niet alle fabrikanten zijn te overzien. Open kring. HR: art. 6:99 BW. Je kijkt naar de tekst (voldaan) en de strekking (voldaan) en de parlementaire geschiedenis (blijft in het midden). Afwijzing van deze vorderingen is onaanvaardbaar (!). Iedere fabrikant is voor het geheel aansprakelijk. Er is geen marktaandeel-aansprakelijkheid (wel regres). Het gaat hier om slachtofferbescherming vanwege het letsel.

 

HR Nefalit / Karamus: Fabrieksarbeider Karamus in fabriek Nefalit. Zwaar met asbest gewerkt. Fabrieksarbeider krijgt longkanker. Naar Nefalit vanwege onrechtmatige daad. Discussie in het voordeel van de werknemer afgerond. Te weinig zorg van Nefaliteit. Causaliteitsbewijs. Longkanker door de asbest. De werknemer heeft redelijk zwaar gerookt. De werkgever vindt dus dat de longkanker is veroorzaakt door het roken. Karamus kan niet bewijzen waar de longkanker door veroorzaakt is. HR: Deskundige aanwijzen om te onderzoeken. Niet te zien waardoor de longkanker is veroorzaakt. Maar alle factoren op een rijtje zetten. De kans dat het door de asbest is veroorzaakt is 55% en de kans dat het door andere factoren komt (zoals roken en andere genetische factoren) is 45%. Art. 7:658 BW. Aan artt. 6:99 en 6:101 BW ten grondslag liggende uitgangspunt. Bij zeer kleine kans geen vergoeding. Bij zeer grote kans alle vergoeding. Daar tussenin zal het in het algemeen onaanvaardbaar zijn, waardoor proportionele aansprakelijkheid. Rechter maakt een rekensommetje: 100% - % werknemer, dus 100% - 45% = 55% vergoeding.

Uitzonderingsgeval. Dus geen algemene strekking!

 

HR Deloitte / H&H: Fout fiscaal juridisch advies. Uitkoopsom maatschap. Hoe fiscaalvriendelijk inzetten voor een nieuwe werkkring? Hij begint uit zichzelf. Niet verteld wanneer hij zich weer zou vestigen met anderen, dat een fiscaal voordeel zou opleveren. Dan dus meer overgehouden. Wat is precies het gevolg van de fout? Misschien had de man wel niet naar het advies geluisterd of was het hem niet gelukt om een groepje te vormen. Hoe groot is de kans dat het dan anders zou zijn gelopen? Hof zegt zo’n 60% kans. Is dit ook een geval van proportionele aansprakelijkheid? Nee! Aan de ene kant de proportionele aansprakelijkheid (r.o. 3.5.2) = onzekere oorzaak. Dan terughoudend zijn in de aansprakelijkheid. Aan de andere kant de verlies van een kans (r.o. 3.5.3). De oorzaak is dan niet onzeker, maar staat vast. De realisering ervan is onzeker. Er moet dan een schatting gemaakt worden.

 

Dus:

Oorzaak 

Schade

Proportionele aansprakelijkheid

Verlies van een kans

 

Dubbele causaliteit

Eerst oorzaak van A, daarna oorzaak van B. Oorzaken die achter elkaar aan komen.

Bij ‘momentschade’: A blijft aansprakelijk en B is niet aansprakelijk.

 

HR Vermaat / Staat: Vermaat rijdt Van Reuven aan. Daardoor volledig arbeidsongeschikt. Vermaat moet gaan betalen voor de gederfde inkomsten. Een aantal jaren later krijgt Vermaat een hartinfarct (spontaan) waardoor hij arbeidsongeschikt zou worden. Dat ontstaat door het slachtoffer en niet meer door de daad, dus Vermaat zou niet meer hoeven te betalen, maar de Staat. Volgens de HR klopt dit (r.o. 3.3). Eigen risico van het slachtoffer. Aansprakelijkheid gaat niet zo ver.

 

HR Leeuwarden / Los: Leeuwarden heeft de horeca ter plaats uitbesteed aan Los in de Frieslandhallen. De gemeente beëindigt de overeenkomst onrechtmatig. Los heeft een wanprestatieclaim ter zake van de beëindiging. Daar zit ook weer inkomstenderving in (7 jaar in casu). In de tussentijd (na 3 jaar) wordt er brandgesticht in de Frieslandhallen. Daarna wil Leeuwarden niet meer betalen voor de gederfde inkomsten. Principe in r.o. 3.4. Een latere gebeurtenis, dus de brandstichting, doet niet af aan een reeds gevestigde aansprakelijkheid, dus de wanprestatie van de gemeente Leeuwarden jegens Los. Dit geldt ook bij voortdurende schade, behalve bij eigen risico. Er bestaat een voorkeur voor het feit dat het slachtoffer gewoon de wanpresteerder kan blijven aanspreken (art. 6:102 BW). De brand geldt niet als een eigen risico van Los. Leeuwarden blijft aansprakelijk.

 

Schade

Aparte afdeling (artt. 6:95 e.v. BW)

Bijzondere soorten:

  • Immaterieel (smartengeld) art. 6:106 BW

  • Verwonding art. 6:107 – 107a BW

  • Overlijden art. 6:108 BW

Limitatieve regelingen

 

Overlijdensschade

HR Van der Heijden / Holland: ‘hard’ limitatief. Laat zien hoe hard het recht eigenlijk is.

HR Taxibus: opening voor affectieschade. Dochter aangereden en moeder heeft dit gezien. Moeder krijgt niets, valt niet onder het limitatieve rijtje van bijzondere soorten schade. Maar er wordt een opening gedaan. Moeder is zelf een slachtoffer. Balanceren op de rand van de wet.

Er wordt een wetsvoorstel voorbereid om personen met affectieschade in de wet een recht te geven.

 

HR Wrongful birth: Geboorteschade. Echtpaar met twee kinderen. Dat is wel genoeg. Geboortebeperking in de vorm van een spiraaltje. Vrouw met een ingreep ondergaan. Gynaecoloog zet het spiraaltje niet terug en meldt dit niet. De vrouw raakt zwanger. Hoe kan dat nou? Oeps … Dat had ik moeten zeggen, zegt de arts. Wat is nou eigenlijk de schade? Het echtpaar vraagt een vergoeding van de kosten voor de opvoeding van het kind tot 18e jaar. Ethiek (advocaat-generaal). Geen negatief oordeel uitspreken over een leven: ‘dit kind is een schadepost’. Mag je dat een kind aandoen? Nee, dat moet je niet willen. Werpt het kind buiten de maatschappij. Dat is niet verantwoord. HR: er wordt gevraagd voor vermogensschade en dat kun je vorderen. Het kind wordt niet weggezet als schade. De kosten voor het kind is de schade. Kan gewoon vergoed worden.

 

HR Baby Kelly (wrongful life): Vrouw raakt zwanger en in de familie van de man chromosomale afwijkingen zitten. Vruchtwaterpunctie tijdens de zwangerschap. Bij handicap aborteren. Niet nodig volgens de arts. Bij geboorte wel ernstig gehandicapt. De vrouw, de man en het kind vragen zowel materiële schade als smartengeld. Fout met de ethiek? Werpt het kind immers weer in de hoek van de schade. HR: zowel materiële schade als smartengeld toekennen aan de man, de vrouw en het kind. De HR erkent het allemaal. Slachtofferbescherming.

 

Relativiteit

Art. 6:163 BW (onrechtmatig tegen deze benadeelde en tegen dit soort schade). Correctie Langemeijer. Er kunnen verschillende normen spelen.

 

HR Tandartsen!

 

Week 8

Aansprakelijkheid voor zaken, producten en motorrijtuigen

 

Aansprakelijkheid voor zaken

Als eigenaar aansprakelijk voor een onrechtmatige daad met de volgende zaken: gebrekkige roerende zaken, opstallen, gevaarlijke stoffen, dieren, producten en motorrijtuigen.

 

Karakter

Kwalitatief

  • Bezitter ex art. 3:107 BW.

  • Bedrijfsmatige gebruiker ex artt. 6:181 en andere BW.

Risicoaansprakelijkheid.

Vaak met ‘tenzij …’

  • Redelijke grens vaststellen.

 

Productaansprakelijkheid

Artt. 6:185 – 193 BW

Europese richtlijn 1985 consumentenbescherming met uitleg door HvJ EU

Risicoaansprakelijkheid ex art. 6:185 BW

Product: het moet gaan om een roerende zaak

Producent: (zeer) ruim, de importeur wordt ook als producent beschouwd. Iedere leverancier als producent als de oorspronkelijke producent niet gevonden kan worden.

Gebrek: veiligheid

De schade is gevolgschade (art. 6:190 BW). Geen transactieschade.

  • Dood, letsel

  • Privé-zaakschade met franchise ten belope van €500.

Wat is een franchise? Ze kunnen een bepaalde drempel bedoelen en ze kunnen een bepaalde aftrek bedoelen. Als je boven de drempel zit, krijg je alles. Bij de aftrek gaat men er vanuit dat je altijd €500 moet aftrekken.

Voorbeeld:

I) €300 schade. Niet over de drempel heen dus geen schadevergoeding. Aftrek -€200 dus ook geen schadevergoeding.

II) €600 schade. Wel over de drempel, €600 schadevergoeding. Aftrek €100 dus €100 schadevergoeding.

Voorkomen van eindeloze stromen aan consumenten met kleine schade, waardoor gekozen wordt voor een franchise, drempel, van €500.

 

Casus

Net nieuwe (stel: Batavus) mountainbike. Tijdens fietsen kapot. Duizenden euro letselschade. Producent aanspreken.

Je kunt naar Batavus om hen aansprakelijk te stellen voor je schade.

Je kunt in plaats van naar Batavus ook naar de winkel gaan. De winkel gaat dan weer de schade verhalen bij de groothandelaar en de groothandelaar bij Batavus. Wetgever wilde dit niet. Zo ontstaan onnodige processen. Rechtseconomisch argument.

Als klant word je in het kanaal geperst van de producent. De klant moet dus naar Batavus

Dit proces wordt kanalisatie genoemd.

Art 7:24 lid 2 BW

Er bestaan drie uitzonderingen (interessante!)

Sub a, b en c.

 

Vervolg productaansprakelijkheid

Afbakening van de risicoaansprakelijkheid

  • Enerzijds door de begrippen die afgrenzingen bevatten
  • Anderzijds door de uitzonderingen in art. 6:185 lid 1 sub a – f BW. Er zijn dus 6 uitzonderingen op de productaansprakelijkheid. Onder andere: niet in het verkeer gebracht (door een dief in het verkeer gebracht), niet economisch / professioneel doel (niet met commercie te maken), ‘state of the art’ (onmogelijk het gebrek te ontdekken).

 

HvJ Veedfald/Arhus Ak 2001: Qua effect rechtstreeks voor het Nederlandse recht van belang. Voor de productaansprakelijkheid een soort vreemde eend. Veedfald heeft het aan de nieren. Hij heeft een transplantatie nodig. Hij zoekt naar een nier in de buurt. Zijn broer is bereid een nier aan hem af te staan. De nier wordt uit de broer gehaald. De nier moet even in stand worden gehouden voordat de nier in Veedfald kan worden gebracht. Nier moet ook constant gespoeld worden. De vloeistof die daarvoor wordt gebruikt is niet goed. Klontjes in de nier en die is niet meer bruikbaar. Veedfald kan niet meer (gemakkelijk) geholpen worden. Hij gaat dan de producent aanspreken van de spoelvloeistof, gemaakt door een ziekenhuis genaamd Arhus Ak. Verweer I: uitzondering van toepassing, want de vloeistof is niet in het verkeer gebracht, want die is in het ziekenhuis blijven hangen. Verweer II: niet gehandeld met een economisch doel, niet commercieel gehandeld. Het wordt ook niet door de klant betaald. Beide verweren falen. HvJ: Uitzonderingen moeten eng uitgelegd worden. Niet te snel de producent laten gaan. Wellicht niet in het verkeer gebracht, maar wel als eindproduct in de medische sfeer gebracht. Het product is vrijgegeven om nieren te spoelen. Wel gewoon in het verkeer gebracht voor de op deze vloeistof van toepassing zijnde gang van zaken. Het wordt uit de overheidskas betaald, maar betekent niet dat de vloeistof gratis is. Valt ook onder economisch handelen.

Franchise moet nationaal beoordeeld te worden. Zonder afbreuk te doen aan de richtlijn. Er moet hoe dan ook vergoeding zijn. Smartengeld is volledig nationaal.

 

Aansprakelijkheid voor motorrijtuigen

Aparte regeling getroffen door de wetgever in de Wegenverkeerswet.

  • Art. 185 jo 1 WVW. In art. 1 WVW staan allerlei begrippen uitgelegd.
  • De eigenaar of de houder van het motorrijtuig is aansprakelijk, tenzij overmacht.
  • De wetgever vindt dat je een gevaar bent als je een motorrijtuig hebt. Je roept een risico in het leven door gebruik te maken van het voertuig (gevaarzetting).
  • Aan de ene kant zit het sterke motorrijtuig en aan de andere kant zit de zwakke voetganger en fietser. Een eigenaar van een motorrijtuig moet ook standaard verzekerd zijn. Een verzekering zal dus de schade uitbetalen. Uitsmeren over het collectief der verzekerden.
  • Dit artikel geldt niet voor twee motorrijtuigen, zie lid 3. Je hebt dan gewoon art. 6:162 BW
  • Kwalitatieve aansprakelijkheid die rust op de eigenaar of de houder (niet goederenrechtelijk). De betekenis van een houder staat in art. 1 WVW.
  • De zwaarte van de aansprakelijkheid gaat in de richting van de risicoaansprakelijkheid. Dat is toch niet helemaal.

Er geldt een uitzondering voor overmacht. Deze wordt niet snel aanvaard. Er moet gelden dat je geen enkel verwijt kan worden gemaakt. Je moet ook rekening houden met de mogelijkheid dat de ander een fout kan maken. Risico-elementen die altijd in de schoenen van de eigenaar / houder van de motorrijtuig worden geschoven: personen aan wie je het voertuig meegeeft (lid 2), gebreken van ofwel het voertuig ofwel de mens, bij een kind

 

 

Eigen schuld

  • Wordt vaak aangevoerd in procedures
  • Art. 6:101 BW
  • Denkschema:         De hoeveelheid bijdragen wegen. Hoe erg heb jij het veroorzaakt en hoe erg heb ik het veroorzaakt? Verhoudingspercentage zoeken.

                                        Eventueel een billijkheidscorrectie bij de verhoudingspercentage: ernst van de fouten en andere omstandigheden.

  • HR twee billijkheidsregels:

              100% aansprakelijkheid voor een kind

              Tenminste 50% voor volwassene

  • Strekking van art. 185 WVW strekt ertoe de zwakke verkeersdeelnemer te beschermen.
  • (Vooral) kind: impulsief en kwetsbaar.
  • Betriebsgefahr, verzekerd.

 

100/50%?

  • Gaat dit te ver?
  • Rechter als regelgever?

Kan dat wel? Blijkbaar wel. Mag dat? Leidraden meegeven aan de praktijk, zodat men weet waar hij/zij aan toe is = rechtszekerheid.

  • Deze regel geldt niet bij: opzet of daaraan grenzende roekeloosheid & regres.

 

Regres

Voorbeeld: Auto rijdt een fietser aan. Fietser gaat procederen tegen de automobilist. De fietser is verzekerd voor letselschade. Dan heeft de verzekeraar betaald aan de fietser, dan heb je geen claim meer. De verzekeraar heeft dan een regresvordering op de automobilist, dus eigenlijk op de verzekeraar van de automobilist.

  • HR: geen 100/50% regel
  • Dus gewoon art. 6:101 BW
  • [1] bijdrage = causaliteit = gevaarzetting (hoe gevaarlijk het is wat de een deed en hoe gevaarlijk het is wat de ander deed).
  • [2] billijkheidscorrectie pas daarna
  • Verwijtvragen horen bij 2

 

Reflexwerking art. 185 WVW

  • Schade aan motorrijtuigen door een fietser of een voetganger.
  • Via art. 185 WVW snel en veel aansprakelijk.
  • Via art. 6:101 snel en veel zelf dragen.
  • De gevaren van het verkeer.

De voetganger kan soms dader worden via de reflexwerking. Omgekeerde rolverhouding. De voetganger kan worden aangesproken op grond van art. 6:162 BW. Snel en veel moeten zelf dragen.

 

HR Chan / Maalsté: Maalsté is een brommer. Rijdt op een toegestane snelheid op een fietspad waar dat mag. Hij rijdt iets uit de kant. Hij heeft licht aan. Doet heel braaf zijn best. Komt er van de andere kant, tegen het verkeer in, onverlicht en met een grote snelheid een fietser (Chan). Fietser knalt op de bromfiets. Maalsté valt en beschadigt zijn knie. 15% arbeidsongeschikt. Schade zit bij de brommer. Het motorrijtuig spreekt de fietser aan = reflexwerking. Chan heeft voor 90% aan de schade bijgedragen. Chan is de zwakkere. Maalsté is de sterkere. Als Chan slachtoffer was, zou hij in ieder geval 50% krijgen. Nu wil hij niet meer dan 50% betalen. HR: art. 185 WVW heeft reflexwerking, ook bij letsel. Maar het kent geen 100/50 % regel. Er moet gekeken worden naar het maatschappelijk draagvlak. Gewoon art. 6:101 BW toepassen. Verzekering kan een rol spelen bij de billijkheid. 

 

Week 9

Aansprakelijkheid van de werkgever en rechtspersoon, verjaring en verbintenissen uit andere bron dan overeenkomst of onrechtmatige daad.

 

… Uitdijende reikwijdte … van de aansprakelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan HR Renteneurose en HR Wrongful birth. Iets van iets kleins tot iets heel groots geworden. En het wordt nog steeds groter.

 

Casus: housewarming. Verhaal vertellen, waardoor wapperen met de handen. Daarachter loopt iemand langs met een glas rode wijn, die op het tapijt beland. Heel groot stuk tapijt zou vervangen moeten worden voor een groot bedrag.

 

Aansprakelijkheid van de werkgever bij schade op het werk

  •  Art. 7:658 BW = bijzondere overeenkomstenrecht. Actie uit contract.
  • Arbeidsongeval of beroepsziekte (asbest, stofrijke situaties).
  • Lid 1: zorgplicht aan de kant van de werkgever. Belangrijke termen: inrichting, onderhoud, maatregel en aanwijzing.
  • Lid 2: aansprakelijk (tenzij …). Aansprakelijk voor schade in de uitoefening van het werk.
  • Niet verwarren met de werkgeversaansprakelijkheid voor de fouten van de werknemers jegens derden in art. 6:170 BW!
  • Soort aansprakelijkheid? Geen risicoaansprakelijkheid, maar schending van een zorgplicht. De werkgever moet te weinig hebben gedaan. Het betreft een pittige zorgplicht, je ontsnapt niet zomaar.
  • Bewijslast:

1) Werknemer: de geleden schade in de uitoefening van de werkzaamheden

2) Werkgever: uitzonderingen a) zorgplicht nagekomen of b) in belangrijke mate het gevolg van opzet of bewuste roekeloosheid aan de kant van de werknemer.

 

HR Pollemans / Hoondert: Pollemans is aan het werk en loopt op een golfplaat waar niks onder zit en valt er dwars doorheen. Hij wordt arbeidsongeschikt en spreekt zijn werkgever aan. Is er aan de zorgplicht gedaan? Heeft de werkgever inderdaad te weinig gedaan? Dat is inderdaad zo. Uitzondering bekijken: in belangrijke mate het gevolg van opzet of bewuste roekeloosheid aan de kant van de werknemer. Timmerman weet immers wat hij doet. Hij loopt midden op de golfplaat, terwijl hij moet weten dat dit niet kan. Daar is het ongeval aan te wijten = bewuste roekeloosheid. Hoe lang je dit werk doet, hoe meer onvoorzichtig je wordt. Een soort ervaring verkrijg je, dat je op veel punten best kunt lopen zonder ongelukken. Is dat dan bewust roekeloos? HR: neemt werknemer in bescherming. Bewuste roekeloosheid is als je onmiddellijk voorafgaan aan het schade toebrengend gedrag daadwerkelijk van de roekeloosheid bewust was. In belangrijke mate betekent dat hetgeen de werknemer doet zoveel moet bijdragen dat hetgeen de werkgever wel of juist niet heeft gedaan in het niet zinkt.

 

Aansprakelijkheid van de rechtspersoon

  • Het moet om bepaalde personen binnen de rechtspersoon gaan.
  • Soms vereenzelviging.
  • Je kunt vereenzelvigen, maar dat kan alleen als het gaat om organen van de rechtspersoon. En bovendien moet het orgaan hebben gehandeld in zijn functie vervulling (binnen de formele kring van de bevoegdheid).
  • Nu (wat) ruimer: het moet in het maatschappelijke verkeer als gedraging van de rechtspersoon gelden.

 

En de overheid?

  • In principe mogelijk
  • Wetgeving, rechtspraak en bestuur (trias politica)
  • Gewoon art. 6:162 BW alle vereisten toetsen (onrechtmatigheid, toerekenbaarheid, causaal verband, schade en relativiteit).
  • Dit krijgt bij de overheid een vrij bijzondere inkleurring:
  • Art. 3:14, abbb voor onrechtmatigheid.
  • Toerekenbaarheid is er in principe steeds.

 

Verjaring met name ten aanzien van schadevergoeding

 

Bevrijdende verjaring

  • Voor de rechtszekerheid (de dader is veilig).
  • Het recht zoekt aansluiting bij de status quo, de huidige situatie.
  • Algemeen leerstuk te vinden in boek 3 BW (titel rechtsvorderingen)
  • Art. 3:306 BW: in principe bevrijdende verjaring na 20 jaar.
  • Er zijn veel uitzonderingen

 

Verjaring bij schadevergoeding

  • Art. 3:310 BW.
  • Kort: 5 jaar na bekendheid van de schade en de persoon (subjectief, want afhankelijk van kennis).
  • Lang: in ieder geval na 20 of 30 jaar (lid 2 voor milieuschade etc.) na de gebeurtenis (objectief).
  • Ze hebben een verschillend startmoment. Stel datje pas na 18 jaar bekend wordt met de schade en de persoon, die begint dan pas te lopen. Na 23 jaar zou dan de korte termijn pas verlopen zijn. De lange termijn kapt de korte termijn af. Dus de korte termijn loopt maar 2 jaar.
  • Voorbeeld: vaas omver gelopen. Meteen bij de klap was er bekendheid van de persoon. Na 5 jaar treedt dan de bevrijdende verjaring in.

 

Rol van de billijkheid

  • Het gaat om de rechtszekerheid.
  • Zelfs daarbinnen is ruimte voor de billijkheid.
  • Kort: je moet daadwerkelijk in staat zijn om naar de rechter te gaan, dus je vordering in te stellen.
  • Lang: aan de ene kant in HR Van Hese / Schelde en aan de andere kant doordat de wetgever een wetswijziging heeft gemaakt na het genoemde arrest (art. 3:310 lid 5 BW).

 

HR Van Hese / Schelde: Schilder had gewerkt bij Schelde. Met asbest gewerkt voor 4 jaar. 33 jaar later ontwikkelt zich mesothelioom (vorm van kanker). Binnen een jaar is hij overleden. Zaak aangespannen. In principe verjaring na 30 jaar (gevaarlijke stoffen). Na de 30 jaar is het sowieso afgelopen. Nooit de kans om naar de rechter te gaan. Eerste 33 jaar wist hij van niks, daarna weet hij het en is hij te laat. Hij kon er helemaal niets aandoen. HR: de termijn van 30 jaar is objectief en in beginsel absoluut. Je moet de termijn strikt opvatten. In uitzonderlijke gevallen is er ruimte voor invloed van de redelijkheid en billijkheid. Daaronder vallen dit soort gevallen, als je kansloos bent en nooit hebt kunnen claimen. Glad ijs. De rechter moet zichzelf indekken (literatuur, buitenland, het recht). Uitzonderlijke gevallen: de dader kan zich dan niet op verjaring beroepen. De wetgever heeft een rijtje met uitzonderlijke gevallen gemaakt. De rechter moet die toetsen.

 

Art. 3:310 lid 5 BW: bij dood en letsel heb je alleen de korte termijn. De lange is geschrapt. Het kan dan nooit gebeuren dat de termijn al geëindigd is voordat je kennis hebt van de schade. Achtergrond: slachtofferbescherming.

 

Verbintenissen uit andere bron dan overeenkomst of onrechtmatige daad

  • Afdeling 6.4 BW (tussen de overeenkomst en de onrechtmatige daad).
  • Drie andere bronnen: zaakwaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking.
  • Wat is de relatie tussen de wet en de bronnen van de verbintenissen? Kunnen verbintenissen ook gewoon buiten de wet om ontstaan?
  • Art. 6:1 BW: “uit de wet voortvloeit”. Ze hoeven niet in de wet zijn omschreven. Verbintenissen kunnen dus (1) voortvloeien uit de wet zelf (onrechtmatige daad, onverschuldigde betaling, zaakwaarneming, ongerechtvaardigde verrijking) of (2) ontstaan via een verwijzing in de wet (rechtshandeling, gewoonte, redelijkheid & billijkheid) of (3) ontstaan door het stelsel van de wet (HR Quint / Te Poel).

 

Ongerechtvaardigde verrijking

 

HR Quint / Te Poel: gebaseerd op oud BW. Nu bestaat art. 6:212 BW, toentertijd niet. Hein heeft een huis waar Hub in woont (broers). Verbouwingen in opdracht van Hub. Contract met Quint. Aannemer gaat aan het werk. Rekening. Hub moet betalen. Hub heeft geen geld. Huis en grond van Hein, dat weet Quint niet. Hein heeft door de activiteiten een veel mooier huis gekregen. Hein aanspreken door Quint maar op welke grond? Er mag in zo’n geval een verbintenis worden aangenomen. Deze moet (a) passen in het stelsel van de wet en (b) aansluiten bij de gevallen die wel geregeld zijn (lijken). In dit geval waren er te weinig aanknopingspunten.

 

HR Adriani / Batelaan: gebaseerd op oud BW. Medisch circuit. Cliëntenovergang van een huisarts naar een apotheek. Vergunning om medicijnen te verstrekken van een arts wordt dan ingetrokken. Bepaald tarief betalen door de nieuwe apotheker aan de huisarts die zijn apotheekje moet betalen (werd redelijk geacht). Gebaseerd op omstandigheden. = BACO- tarief. Is hier sprake van ongerechtvaardigde verrijking doordat de apotheker er gaat zitten en gratis de klanten van de huisarts krijgt? Hof: er moet aan de eisen van Quint / Te Poel worden voldaan. Aan beide is voldaan dus er is sprake van een ongerechtvaardigde verrijking. De Hoge Raad is het eens met het Hof.

 

  • De verrijking ontstaat door de wet. De wet zegt dat de apotheeksectie van de huisarts gesloten moest worden. De wet kan verrijkingen toebrengen en die niet meteen rechtvaardigen. Het financiële aspect is niet gedekt.
  • Dunne aanknopingspunten. Beroepsorganisaties vinden het redelijk om te betalen, dus je kunt niet als enige zeggen niet te willen betalen.
  • Nu hebben we art. 6:212 BW als basis. Nog niet volledig geïntegreerd. Kneden in het licht van het wettelijke systeem.

 

Onverschuldigde betaling

  • Art. 6:203 BW
  • Het is zonder rechtsgrond. Er is geen rechtvaardiging voor de prestatie. Dit kan bewust of onbewust, dat maakt niet uit. Er wordt niet een soort dwaling vereist.
  • De grond ontbreekt bij nietigheid, als later vernietiging volgt (art. 3:54 BW terugwerkende kracht).
  • NIET als later ontbinding volgt (art. 6:271 BW). Vandaar allerlei ongedaanmakingsregels in de wet.

 

Ongedaanmaking

  • Ongedaanmakingsverbintenis
  • Art. 6:203 BW: goed, geld en overige prestaties.
  • (a) “toevallig” onmogelijk (sub a) door bijvoorbeeld brand. Tekortkoming (wanprestatie). Dan gewoon niet-nakoming en schadevergoeding toepassen (artt. 6:74 e.v. BW).
  • (b) onmogelijk naar aard van de prestatie bijvoorbeeld huurgenot of arbeid. Onmogelijk terug te geven. Zie art. 6:210 lid 2 BW. Je waardeert de prestatie op geld en dat geef je. De wet noemt drie gevallen waarin men onverschuldigde betaling kan ontvangen. Enkel voor zover redelijk. Men mag niet iets opdringen aan een ander. Er moet binnen grenzen gebleven worden.
Contributions, Comments & Kudos

Add new contribution

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
Summaries & Study Note of World Supporter Cycle
Join World Supporter
Join World Supporter
Log in or create your free account

Why create an account?

  • Your WorldSupporter account gives you access to all functionalities of the platform
  • Once you are logged in, you can:
    • Save pages to your favorites
    • Give feedback or share contributions
    • participate in discussions
    • share your own contributions through the 11 WorldSupporter tools
Content
Access level of this page
  • Public
  • WorldSupporters only
  • JoHo members
  • Private
Statistics
38